در کل پلاتها محاسبه گرديده است (مقدم، 1377). که در اين تحقيق همه گونههاي چندساله در داخل منطقه آتش و منطقه شاهد ارزيابي شدند. گونههايPicris strigosa, centaurea virgata, Astragalus adscendens, Astragalus gossypinus, Onobrychis melanotricha از جمله گونههاي چندساله در منطقه مورد بررسي ميباشد.
3-2-2-2-3- محاسبه ترکيب
ترکيب نشاندهنده اين موضوع ميباشد که از 100 درصد پوشش گياهي، چند درصد مربوط به هر گونه ميشود. براي اين منظور ميانگين تاجپوشش هر گونه را بر ميانگين تاجپوشش کل تقسيم کرديم و آن را بر حسب درصد بيان کرديم.
3-2-2-2-4- محاسبه فراواني
فراواني بر مبناي حضور يا عدم حضور يک گونه در سطح پلات مورد مطالعه و به صورت درصد بيان ميگردد (مقدم، 1377). حضور يک گونه همراه با اندامهاي زيرزميني (ريشه، ريزوم) در داخل پلات يادداشت شده است.
3-2-2-2-5- تعيين گرايش مرتع
هر گونه تغيير در وضعيت مرتع را گرايش مينامند؛ گرايش جهت حرکت مرتع را به سمت قهقراء و کليماکس نشان ميدهد. براي تعيين گرايش مرتع از روش امتيازدهي به خصوصيات پوشش گياهي و خاک استفاده گرديده است تا موارد بيشتري در اين روش مورد بررسي قرار گيرد.
لازم به ذکر است که در اين تحقيق از مطالعات خاکشناسي، به دليل وسعت زياد عرصه و همچنين هزينه بالاي آزمايشات خاکشناسي، به تأييد گروه آموزشي صرف نظر گرديده و فقط مطالعات پوشش گياهي منطقه مد نظر قرار گرفت.
3-2-2-2-6- ارزيابي کلاس خوشخوراکي
با استناد به طرح پژوهشي (سياه منصور،1391)، که در منطقه مورد مطالعه کلاس خوشخوراکي گياهان مورد مطالعه را ارزيابي کرده است، گياهان را در غالب 4 کلاس بررسي و در دو عرصه شاهد و آتش مقايسه کرديم.
فصل چهارم
نتايج
4-1- مقدمه
در اين فصل نتايج به دست آمده در مراحل مختلف ذکر شده در فصل پيشين ارائه شده است. ابتدا در محل نمونهبرداري گونههاي موجود شناسايي شده و سپس دادههاي مربوط به تاجپوشش و تراکم اندازهگيري شد. ترکيب، تنوع و فراواني و گرايش نيز بعد از آن اندازهگيري و سپس نتايج به دست آمده از تجزيهوتحليل اين دادهها به منظور درک تأثير آتشسوزي بر روي پوشش گياهي اين منطقه آورده شده است.
4-2- گونههاي گياهي موجود در منطقه مورد مطالعه
در عرصههاي آتشسوزي شده و آتشسوزي نشده (شاهد)، گونههاي گياهي شناسايي شده و ليست فلورستيک آنها تهيه شده است (جدول 4-1).
جدول 4-1- ليست فلورستيک منطقه مورد مطالعه
رديف
نام علمي گياه
نام فارسي
تيره
فرم رويشي
1
Acanthophyllum sp
چوبک
Caryophyllaceae
بوتهاي خشبي
2
Achillea wilhelmsii
بومادران
Compositae
فورب چندساله
3
Agropyron trichophorum
علف گندمي کرکدار
Gramineae
گراس چندساله
4
Agrostis sp.
گيسوچمن
Gramineae
گراس چندساله
5
Alhagi camelorum
خارشتر
Legominose
فورب چندساله
6
Astragalus adscendens
گون گزي
Papilionacea
بوتهاي خشبي
7
Astragalus gossypinus
گون پنبهاي
Papilionacea
بوتهاي خشبي
8
Astragalus remotijogus
گون علفي نخودي
Papilionacea
فورب چندساله
9
Bromus tomentellus
علف پشمکي
Gramineae
گراس چندساله
10
Carthamus persicus
گلرنگ
Compositeae
فورب چندساله
11
Centaurea virgata
گل گندم خاردار
Compositae
فورب چندساله
12
Cosinia bakhtiarica

Compositeae
فورب چندساله
13
Dianthus sp.
ميخک
Caryophyllacae
فورب چندساله
14
Echinops endotvicaus
شکرتيغال
Compositae
فورب چندساله
15
Eryngium sp.
زول
Umbelliferae
فورب چندساله
16
Festuca ovina
علف بره
Gramineae
گراس چندساله
17
Lactuca orientalis
کاهوي وحشي
Compositae
بوتهاي خشبي
18
Noaea mucronata
خارگوني
Chenopodiaceae
فورب چندساله
19
Onopordon sp.
زيان مادرشوهر
Compositae
فورب چندساله
20
Onobrychis melanotricha
اسپرس کوهسري
Papilionacea
فورب چندساله
21
Origanum majorana
مرزنگوش
Lamiaceae
فورب چندساله
22
Phlomis olivieri
گوشبره
Labiatae
فورب چندساله
23
Picris strigosa
تلخک
Compositae
فورب چندساله
24
Poa bulbosa
چمن پيازدار
Gramineae
گراس چندساله
25
Pronus sp.
آلبالوي وحشي
Rosaceae
درختچه
26
Scandix sp.
هويچ وحشي
Umbelliferae
فورب چندساله
27
Stachys inflata
اوليله
Labiatae
فورب چندساله
28
Stachys lavandulifolia
چاي کوهي
Labiatae
فورب چندساله
29
Tragopogon graminifolius
شنگ
Compositae
فورب چندساله
30
Talaspi sp.
کيسه چوپان
Cruciferae
فورب يکساله
31
Heteranthelium sp.
دگر گل گندمي
Gramineae
گراس يکساله
32
Minuartia wiesneri
مرواريدي
Caryophyllacae
فورب يکساله
33
Helianthemum ledifolium
دانه گنجشکي
Cistaceae
گراس يکساله
34
Taeniatherum asperum
گيسوچمن
Gramineae
گراس يکساله
35
Papaver argemone
شقايق
Papaveraceae
فورب يکساله
36
Hordeum bulbosum
جو وحشي
Gramineae
گراس يکساله
37
Silene sp.

Caryophyllacae
فورب يکساله
38
Cardamine sp.

Cruciferae
فورب يکساله
39
Agilops cylenrica
جو
Gramineae
گراس يکساله
40
Bromus danthonia

Gramineae
گراس يکساله
41
Stipa capensis
علف بهمن
Gramineae
گراس يکساله
42
Bromus tectorum

Gramineae
گراس يکساله
بر اساس ليست فلورستيک منطقه نمونهبرداري، گياهان را به 6 فرم رويشي: گراس يکساله، گراس چندساله، فورب يکساله، بوتهاي خشبي، فورب چندساله و درختچه تقسيم کرديم و مقايسات را بر اين اساس انجام داديم.
4-3- ارزيابي دادههاي نمونهبرداري شده
يکي از فرضيات اصلي براي اکثر آزمونهاي آماري، نرمال بودن توزيع مشاهدات است. بر اين اساس چوليدگي و کشيدگي دادههاي مربوط به درصد تاجپوشش و تراکم را ارزيابي کرديم (جدول 4-2).
جدول 4-2- جدول آزمون ترمال بودن دادههاي تاجپوشش و تراکم بر اساس چوليدگي و کشيدگي
درجه آزادي
ميانگين
انحراف معيار
چوليدگي
کشيدگي
لگاريتم درصد تاج پوشش
822
85/1
02/1
24/0
22/0-
لگاريتم ميزان تراکم
596
97/0
82/0
29/0
1-
چوليدگي و کشيدگي دادههاي مربوط به تاجپوشش و تعداد پايهها در واحد سطح در بازه (2- و 2) قرار دارند، بنابراين دادهها نرمال هستند (آرش حبيبي،1386) و ميتوان از آزمون T-test مستقل، براي ارزيابي ميانگين درصد تاجپوشش و تراکم در دو منطقه شاهد و تيمار استفاده کرد.
جدول 4-3- ارزيابي اختلاف ميانگين تيمارهاي شاهد و آتش از روش T-test مستقل.
تست واريانس برابر
T-test براي ميانگينهاي برابر
F
sig
t
df
Sig(2-tield)
mean± Std erorr
حدود اطمينان 95%
lower
upper
تاجپوشش
01/15
0/0
57/3-
821
0/0
01/1±62/3-
61/5-
63/1-
تراکم
43/6
011/0
62/2
595
009/0
26/0±7/0
17/0
22/1
ترکيب گياهي
02/17
0/0
64/3-
821
0/0
010/0±04/0-
058/0-
017/0-
بين درصد تاجپوشش، تراکم و درصد ترکيب گياهي در دو تيمار شاهد و آتشسوزي در سطح 5% اختلاف معنيداري وجود دارد، طبق آزمون T-test انجام شده براي پارامترهاي گياهي، چون مقدار
p-value که مربوط به واريانس هر سه متغير است از 05/0 کوچکتر شده، پس برابري واريانسها رد ميشود. مقدار p-value مربوط به ميانگين آنها نيز از 05/0 کمتر است بنابراين دو جامعه مستقل شاهد و آتشسوزي در هر سه پارامتر اندازهگيري شده با هم اختلاف معنيدار دارند (جدول 4-3).
4-4- نتايج به دست آمده از مطالعات پوشش گياهي بر اساس گونههاي موجود در منطقه مورد مطالعه
4-4-1- بررسي اثر آتش بر درصد تاجپوشش گونههاي موجود در مرتع
نتايج حاصل از مقايسه ميانگينها نشان ميدهد که درصد تاجپوشش کل منطقه سوخته نشده به طور ميانگين 12/78 و منطقه آتش، 11/73 درصد در هر متر مربع، ميباشد که دليل آن را ميتوان اين‌گونه بيان کرد که پوشش منطقه شاهد شامل گياهان بوتهاي با تاج گسترده ميباشد و بيشترين درصد تاجپوشش را به خود اختصاص ميدهد در صورتي که در عرصه تيمار بيشتر گونههاي يکساله و چندساله با تعداد پايه بيشتر و درصد تاجپوشش کمتر قرار دارند (جدول 4-4).
4-4-1-1- اثر آتش بر تاجپوشش گياهان جنس Astragalus
سه گونه جنس Astragalus در مناطق آتش و شاهد يافت شد. دو گونه Astragalus adscendens و Astragalus gossypinus و گونه Astragalus remotijogus که فقط در منطقه تيمار وجود داشت. با توجه به نتايج آزمون آماري (جدول 4-5)، اختلاف ميانگين دو گونه Astragalus adscendens و Astragalus gossypinus در دو منطقه شاهد و تيمار در سطح 5% معنيدار است. آتشسوزي درصد تاجپوشش Astragalus adscendens و Astragalus gossypinus را به ترتيب به طور ميانگين از 42/29 به 93/1 درصد و 22/2 به 43/0 درصد در هر متر مربع کاهش داده است به اين دليل که در اين دو گونه درصد شاخهها نسبت به ريشه بيشتر است، پس از آتشسوزي درصد زيادي از آنها از بين ميرود. در اين بين گياه Astragalus remotijogus که داراي فرم رويشي فورب چندساله است بعد از آتشسوزي فرصت رشد پيدا کرده و به طور ميانگين در منطقه آتشسوزي شده به 52/0 درصد در هر متر مربع ميرسد.
4-4-1-2- اثر آتش بر تاج پوشش گياه Picris strigosa و Centaurea virgata
درصد گياه Picris strigosa بعد از آتشسوزي از 35/0 درصد به 13/7 درصد به طور معنيداري افزايش داشته است، گونه Centaurea virgata نيز از 95/1 به 22/5 درصد در هر متر مربع تحت شرايط آتشسوزي افزايش يافت. اين افزايش را ميتوان به وجود پايههاي مادري اين گونهها در دوره‌هاي اول رويشي منطقه تيمار و جابهجايي بذر اين گونه توسط باد نسبت داد (جدول 4-4).
4-4-1-3- اثر آتش بر تاجپوشش گياه Bromus tomentellus
Bromus tomentellus بعد از آتشسوزي از 87/3 به 12/4 درصد در متر مربع افزايش يافت. اين گياه به صورت bunch grass ميباشد به همين دليل نسبت به آتشسوزي از خود مقاومت نشان داده است.
4-4-1-4- اثر آتش بر تاجپوشش گياه Festuca ovina, Agropayron sp., Poa bulbosa
گونههاي Poa bulbosa، Agropayronو Festuca ovina که سازگاري بيشتري نسبت به آتشسوزي دارند بعد از آتشسوزي به ترتيب از 48/0 به 77/5، از 48/0 به 18/2 و از 17/0 به 20/2 افزايش يافتند (جدول 4-4) ميانگين تاجپوشش هر سه گونه در دو منطقه شاهد و تيمار در سطح 5% اختلاف معنيداري را نشان ميدهد.
4-4-1-5- اثر آتش بر تاجپوشش گياهsp. Agrostis
گونه Agrostis که قبل از آتشسوزي به طور ميانگين 27/6 درصد در هر متر مربع بود بعد از آتشسوزي به طور کامل حذف شده است.
جدول 4-4- مقايسه ميانگين تاجپوشش و تراکم گونهها در دو تيمار شاهد و آتش با آزمون T جفت نشده
نام گونه
درصد تاجپوشش
تراکم (پايه در مترمربع)
منطقه آتش
منطقه کنترل
منطقه آتش
منطقه کنترل
Acanthophyllum sp
07/0
03/0
Achillea wilhelmsii
12/0
2/0
Agropyron trichophorum
*18/2
*48/0
*42/1
*67/0
Agrostis sp.
27/6
53/3
Alhagi camelorum
37/0
12/0
Astragalus adscendens
*93/1
*42/29
*38/0
*35/2
Astragalus gossypinus
*43/0
*22/2
12/0
13/0
Astragalus remotijogus
52/0
22/0
Bromus tomentellus
12/4
87/3
*92/0
*58/2
Carthamus

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید