دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی
پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد در رشته‌ی تربیت بدنی و علوم ورزشی
تاثیر دوبرنامه تمرین(پیوسته و گسسته) بر عوامل خطر زای قلبی عروقی زنان میانسال غیر ورزشکار
به کوشش
فائقه دهقانی پور
استاد راهنما
دکتر محسن ثالثی
خرداد ماه 1392
چکیده
تاثیر دوبرنامه تمرین(پیوسته و گسسته) بر عوامل خطر زای قلبی عروقی
زنان میانسال غیر ورزشکار
به کوشش
فائقه دهقانی پور
هدف از تحقیق حاضر مقایسه تاثیر دو برنامه تمرین گسسته و پیوسته بر عوامل خطر زای قلبی عروقی زنان میانسال غیر ورزشکار بود.
روش: آزمودنی های تحقیق 45 نفر زن غیر ورزشکار بودند که از میان داوطلبان افرادی که شرایط شرکت در تحقیق را داشتند به صورت هدفمند به عنوان آزمودنی های تحقیق انتخاب شدند. آزمودنی های پژوهش سپس به صورت تصادفی به سه گروه تمرین گسسته ، پیوسته و کنترل(هر گروه 15 نفر) تقسیم شدند. یک هفته قبل از شروع عملیات اجرایی تحقیق ،آزمودنی ها در جلسه آشنایی شرکت کردند. ضمن آشنا شدن با اهداف و مراحل پژوهش فرم رضایت نامه آگاهانه را تکمیل کردند و اندازه گیری های پیکر سنجی در مورد آنان انجام شد. روز قبل از آغاز برنامه ورزشی از کلیه آزمودنی ها با حضور در محل آزمایشگاه به صورت ناشتا خونگیری به عمل آمد. سپس دو گروه تمرینی به مدت هشت هفته، هفته ای سه جلسه با شدت 70-50 حداکثر ضربان قلب و به مدت 90-60 دقیقه به فعالیت ورزشی پرداختند. برنامه گروه تمرین پیوسته در یک جلسه انجام می شد ولی برنامه گروه تمرین گسسته با همان مدت زمان و حجم در دو جلسه صبح و عصر برگزار شد. در پایان 8 هفته کلیه اندازه گیری ها مشابه با پیش آزمون انجام گرفت.اطلاعات بدست آمده با استفاده از تحلیل واریانس یک راهه در بین گروه های تحقیق مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته ها: نتایج نشان داد که فعالیت ورزشی گسسته باعث کاهش لیپوپروتئین کم چگال و تری گلیسیرید و افزایش لیپوپروتئین پرچگال نسبت به گروه کنترل شد و فعالیت ورزشی پیوسته تنها باعث افزایش معنی دار لیپوپروتئین پرچگال شد.
بحث و نتیجه گیری: در مجموع نتایج تحقیق حاضر نشان داد که برنامه تمرین هشت هفته ای می تواند بر کاهش برخی از عوامل خطر زای قلبی عروقی تاثیر گذارد و برنامه تمرین ورزشی گسسته در کاهش عوامل خطر زای قلبی عروقی موثرتر از تمرین ورزشی پیوسته می باشد.
واژه های کلیدی:تمرین گسسته، تمرین پیوسته،عوامل خطرزای قلبی عروقی
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: کلیات تحقیق
1-1-مقدمه2
1-2-بيان مساله4
1-3-ضرورت و اهمیت تحقیق7
1-4- اهداف تحقیق9
1-4-1-هدف کلی9
1-4-2- اهداف اختصاصی10
1-5- سؤالات تحقیق10
1-6- تعاریف مفهومی وعملیاتی متغیرها11
1-6-1-تعاریف مفهومی11
1-6-1-1- لیپوپروتئین کم چگالی (LDL-C)11
1-6-1-2- لیپوپروتئین پرچگالی(HDL-C)12
1-6-1-3- تری گلیسیرید(TG)12
1-6-1-4- کلسترول(chl)12
1-6-1-5- پروتئین واکنشگرC (CRP)12
1-6-1-6- سیستاتین C13
1-6-2- تعاریف عملیاتی13
1-6-2-1- زنان میانسال غیرورزشکار13
عنوان صفحه
1-6-2-2- روش تمرین 13
1-6-2-3-تری گلیسیرید13
1-6-2-4- لیپوپروتئین پرچگالی(HDL-C)14
1-6-2-5- لیپوپروتئین کم چگالی (LDL-C)14
1-6-2-6- پروتئین واکنشگرC (CRP)14
1-6-2-7- کلسترول(chl)14
1-6-2-8- سیستاتین C14
فصل دوم: مفاهیم بنیادی و پیشینه تحقیق
2-1- مفاهیم بنیادی16
2-1-1-بیماری های قلبی16
2-1-2- لیپوپروتئین ها17
2-1-3-تشکیل و عملکرد لیپوپروتئین17
2-1-4- ساختمان و خواص لیپوپروتئین‌ها18
2-1-5- لیپوپروتئین کم چگالی (LDL-C)19
2-1-6- لیپوپروتئین پرچگالی(HDL-C)19
2-1-7- تری گلیسیرید(TG)20
2-1-8- کلسترول22
2-1-10- تاثير ورزش بر لیپید ها و لیپوپروتئين هاي خون23
2-1-11- پروتئین واکنشگرC (CRP)26
2-1-12- سیستاتین C28
2-2-پیشینه ی تحقیقات29
2-3- فرضیه های تحقیق40
عنوان صفحه
فصل سوم: روش تحقیق
3-1-روش تحقیق 42
3-2- جامعه آماری،روش نمونه گیری ونمونه ها42
3-3-متغیر های تحقیق43
3-4- ابزارو وسایل تحقیق43
3-5- روش اجرای تحقیق44
3-6- روش اندازه گیری متغیرها44
3-7- پروتکل تمرین45
3-8- تجزیه وتحلیل آماری متغیرها46
فصل چهارم: توصیف یافته ها
4-1- توصیف یافته ها48
4-2- آزمون فرضیه ها49
4-2-1- فرضیه اول50
4-2- 2- فرضیه دوم51
4-2-3- فرضیه سوم52
4-2- 4- فرضیه چهارم 53
4-2-5 فرضیه پنجم54
4-2-6- فرضیه ششم55
عنوان صفحه
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-1- خلاصه پژوهش 57
5-2- بحث و بررسی59
5-2-1- تاثیر هشت هفته فعالیت ورزشی بر سطوح استراحتی
پروتئین واکنشگر C59
5-2-2- تاثیر فعالیت ورزشی بر سیستاتین C61
5-2-3- تاثیر فعالیت ورزشی بر مقادیر کلسترول سرم63
5-2-4- تاثیر فعالیت ورزشی بر مقادیر لیپوپروتئین پرچگال64
5-2-5 تاثیرفعالیت ورزشی بر مقادیر لیپوپروتئین کم چگال65
5-3- نتیجه گیری67
5-4- پیشنهاد های پژوهش68
5-4-1- پیشنهادهای کاربردی68
5-4-2- پیشنهاد های پژوهشی68
فهرست منابع
منابع فارسی 69
منابع انگلیسی71
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول4-1- اطلاعات توصیفی مربوط به مقادیر LDL، HDL، TG،
کلسترول وسیستاتینC آزمودنی های سه گروه تحقیق49
جدول 4-2- اطلاعات مربوط به تحلیل واریانس یک راهه گروه های تحقیق
مربوط به متغیر LDL50
جدول 4-3- اطلاعات تحلیل واریانس یک راهه گروه های
تحقیق مربوط به متغیر HDL51
جدول 4-4- اطلاعات تحلیل واریانس یک راهه گروه های
تحقیق مربوط به متغیر تری گلیسیرید52
جدول 4-5- اطلاعات تحلیل واریانس یک راهه گروه های
تحقیق مربوط به متغیرکلسترول53
جدول 4-6- اطلاعات تحلیل واریانس یک راهه گروه های
تحقیق مربوط به متغیر پروتئین واکنشگرC54
جدول 4-7- اطلاعات تحلیل واریانس یک راهه گروه های
تحقیق مربوط به متغیرسیستاتینC55
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1-مقدمه
انسان در طول حيات همواره به فعاليت و حركت نیاز داشته و به دنبال كسب تجارب و كشف روش هاي جديد بوده است. ورزش در طول تاريخ زندگي انسان به شيوه‌هاي گوناگوني متجلي گردیده است. ورزش جزء لاينفك تعليم و تربيت و وسيله‎اي براي رسيدن به سلامت جسمي و روحي نسل جوان است. اهداف عمده تربيت‎بدني در تاريخ زندگي انسان حفظ سلامت و تعميم بهداشت، رشد قواي جسمي، آمادگي براي فعاليت‎هاي دفاعي، كسب شادابي و نشاط وکسب موفقيت در وظايف حرفه‎اي و شغلي می باشد. در این بین توجه به بهداشت و سلامت زنان یکی از ارکان مهم پیشرفت هر جامعه است، زیرا که حفظ سلامت زنان با سلامت دیگر اعضای خانواده مرتبط است و وابستگی بهداشت و سلامت زنان و سایر اعضای خانواده با اجتماع اجتناب ناپذیر است و توجه به سلامت آنان قدمی مؤثر در کاهش مسائل بهداشتی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی و ایجاد جامعه‌ای سالم و مترقی است ( مهری، 1371).
سالهاست که زنان به عنوان نیروی انسانی در بسیاری از زمینه‌های شغلی از جمله حرفه‌های مدیریتی، پزشکی و فنی بکار گرفته شده‌اند و تا حدودی به علت همین وظایف شغلی حساس و استفاده از وسایل کمکی برای انجام کارهایی که نیازمند تحرک و فعالیت است از فعالیت بدنی آنان کاسته شده است و به نوعی دچار کم تحرکی و بی تحرکی شده اند. شیوه ی زندگی بی تحرک و چاقی عامل نگرانی مهم جهانی است و عامل خطر قابل اصلاحی است که فعالیت بسیاری از ارگان های بدن و به ویژه دستگاه قلبی عروقی را تحت تاثیر قرار می دهد. عدم فعالیت جسمانی ، اضافه وزن و چاقی نه تنها خطرات مربوط به سلامتی دارند بلکه عوامل خطر غیر مستقیمی هم برای بیماری های قلبی عروقی، دیابت نوع دوم ، فشار خون بالا و
بیماری های مختلف اسکلتی عضلانی است.
بیماری های قلبی عروقی طیف وسیعی از مشکلات مرتبط با دستگاه گردش خون را در بر می گیرد که از دلایل عمده مرگ ومیر در جهان است و سالانه مقادیر قابل توجهی از بودجه کشورها در زمینه بهداشت و درمان را بخود اختصاص می دهد. بیماریهای قلبی عروقی در حال تبدیل شدن به اصلی ترین عامل مرگ و میر و ناتوانی بشر در اغلب کشورهای جهان هستند . این بیماریها در حال حاضر جزو سه علت اول مرگ و میر و ناتوانی انسان در سراسر دنیا هستند. درگذشته بیماریهای عفونی و واگیر عامل عمده مرگ و میر های بشر بودند ، امّا امروزه بیماریهای غیرواگیر تبدیل به عوامل خطرناکتر شده اند . اگرچه خطرات ناشی از بیماریهای مسری بدلیل ماهیت واگیری آنها فوری و آنی تر است امّا عوارض ناشی از بیماریهای مزمن مثل بیماریهای قلبی عروقی ماندگارتر ، پرهزینه تر و ناتوان کننده تر هستند .هرچند بعضی از عوامل ایجاد و پیدایش بیماریهای قلبی عروقی مثل سن غیر قابل مداخله هستند ، امّا روشهایی برای پیشگیری از بیماریهای قلبی عروقی وجود دارد . با بکار بستن این روشها و شیوه ها
می توان از ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی پیشگیری کرد و یا حداقل بروز آنها را به تأخیر انداخت .
رایج ترین نوع بیماری های قلبی، بیماری شریانهای قلب است كه البته بیش از انواع دیگر قابل پیشگیری است. شریان ها بر اثر مسدود شدن یا تنگ شدن نمی توانند به خوبی خون را از خود عبور دهند. ایجاد پلاك( یا رسوب) سبب تنگ شدن یا مسدود شدن شریان قلب شده و هر قدر بزرگتر و وسیع تر شوند احتمال بروز حمله قلبی بیشتر خواهد شد. از انواع دیگر می توان به فشار خون بالا اشاره نمود كه تأثیرات جدی بر عروق خونی، قلب و كلیه ها می گذارد. تغییر در ریتم ضربان قلب، افزایش تعداد ضربان های قلب و یا كاهش آن نیز از موارد دیگرند: گاهی اوقات وجود عارضه ای مادرزادی در دستگاه قلب وعروق به صورت نارسایی آشكار شده و منجر به ایجاد اختلال در جریان یافتن خون و خروج آن از قلب خواهد شد.
عوامل خطر ابتلا به بیماری های قلبی در زنان با مردان تفاوتی ندارد و به دو دسته اصلی تقسیم می شود:ابتدا عوامل خطری كه قابل اصلاح نیستند و عبارتند از: افزایش سن،( بیش از ۶۵ سالگی) ، دوران پس از یائسگی ، خارج كردن رحم( هیتركتومی)، وراثت ( سابقه ابتلا به بیماری های قلبی در افراد خانواده ) و دوم عواملی كه قابل اصلاحند و عبارتند از : سیگار كشیدن ، فشار خون بالا، بالا بودن مقدار كلسترول خون، كاهش فعالیت بدنی، شیوه زندگی بی تحرك، چاقی و نوشیدن الكل.
امکان ایجاد بیماریهای قلبی عروقی بعد از سن 40 سالگی در مردان 49% و در زنان 39% است . در ایران براساس مطالعات انجام شده در 4 استان برروی علل مرگ و میر در سال 1379 و 1380 نشان داده شده که بیماریهای قلبی عروقی مسئول 6/34% کل مرگ ها بوده اند .
عوامل ایجاد کننده بیماریهای قلبی عروقی عمدتا قابل پیشگیری هستند و لازم است تغييراتي در شیوه زندگی فرد ايجاد شود. کلید پیشگیری بیماریهای قلبی عروقی کاهش کلسترول خون, کنترل فشار بالای خون، نگهداری وزن بدن در وضعیت سالم و طبیعی، ترک سیگار و تحرک جسمانی است. مطالعات نشان داده اند كه فعاليت هاي ورزشي به عنوان يك روش مناسب براي كمك به برطرف شدن مشكلات همراه بيماري هاي قلبي عروقي است . ليكن در مورد نوع، مدت، شدت و تكرار فعاليت ورزشي هنوز ابهاماتي وجود دارد كه بايد توسط تحقيقات علمي مشخص شود. لذا تحقيق حاضر با هدف بررسي تاثير نوع فعاليت ورزشي بر برخي از عوامل خطر زاي قلبي عروقي زنان غير ورزشكار طراحي گرديده است.
1-2-بيان مساله
بيماريهاي قلبي-عروقي يكي از دلايل اصلي مرگ و مير در جوامع امروزي است. موسسه قلب آمريكا در سال 2001 در يك سرشماري اعلام داشت كه 60 ميليون آمريكايي (يك نفر از پنج نفر) مبتلا به يك يا چند بيماري قلبي مي باشند كه بيشترين عامل آن كاهش فعاليتهاي فيزيكي روزانه مي باشد. استفاده از داروهاي پيش گيري (مانند آسپرين، استاتين) و شيوه زندگي (مثل فعاليت بدنی و ورزش ، تغذيه ، كاهش استرس) نشان دهنده تلاشهاي صورت گرفته در تحقيقات و مراحل كلينيكي براي تعيين روشهاي مناسب در مبارزه با بيماريهاي قلبي – عروقي مي باشند.
در هر حال، در طول اين تلاشها و اقدامات ، تاكيد بيشتر بر جنس مذكر بوده است و اين به دليل باوري اشتباه است كه پنداشته مي شود بيماري قلبي در ابتدا پديده اي مرتبط با مردان است. هر چند مرگ بر اثر بیماری های قلبی، بیشتر در مردان مشاهده می شود، اما همه زنان و مردان بزرگسال در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند. اغلب زنان تا پیش از رسیدن به مرحله یائسگی، ازابتلا به بیماری سرطان وحشت دارند و سعی می كنند نشانه های مربوط به آن را دنبال كنند ، در حالی كه خطر ابتلا به بیماری قلبی در زنان نیز همانند مردان وجود دارد. عنوان مي شود كه بیشتر زنان از عوامل خطر و نشانه های بیماری های قلبی بی خبرند، بیشتر زنان فكر می كنند كه بیماری قلبی ، فقط مردان را دچار می سازد. به همین دلیل كمتر از مردان احساس خطر كرده، آزمایش ها و درمان های توصیه شده توسط پزشك را دنبال نمی كنند.
از فاكتورهاي اصلي خطر براي ابتلا به بيماري قلبي علاوه بر سن، افزايش چربي هاي تري گليسريد(TG) و كلسترول خون ، ليپوپروتيين كم چگال (LDL-C) ، فشار خون و كاهش ليپوپروتيين پرچگال (HDL-C) مي باشد. (شونو، 2002) همچنین در سالیان اخیر محققان، به نقش شاخص های التهابی در پیش بینی بیماریهای قلبی عروقی توجه کرده اند و عواملی مانند پروتئین واکنشگر سی(CRP)، فیبرینوژنون و سایتوکین های التهابی مانند اینترلوکین شش(IL6) را به عنوان عوامل خطر زای قلبی عروقی در نظر می گیرند (فردسون وهمکاران1، 2002). بنابراین تلاش محققان به سوی کاهش سطح شاخص های التهابی معطوف شده است و این اعتقاد وجود دارد که اگر سطح شاخص های التهابی کاهش یابد، می توان از عوارض آن مانند بیماری های قلبی عروقی نیز پیشگیری کرد.
از عوامل دیگری که در این زمینه مطرح است می توان به سیستاتین C اشاره کرد. سیستاتینC پروتئین کوچکی با وزن مولکولی 3/3 KDA و از خانواده مهارکننده های پروتئاز سیستینی می باشد. ژن کد کننده این پروتئین روی بازوی کوتاه کروموزوم 20و درکنار سایر ژن های کد کننده سیستاتین تیپ 3 واقع شده است .این پروتئین غیر گلیکولیزی حاوی دو باند دی سولفید می باشد و به میزان ثابت توسط تمامی سلول های هسته دار تولید میشود.سیستاتین C تقریباً توسط تمام سلول های انسان تولید و به جریان خون رها می شود(راندرز،1999). این پروتئین به دلیل کوچک بودن  به طور کامل و آزادانه از گلومرول ها فیلتر می شود و سپس بدون آنکه از توبول ها ترشح شود ، تقریبا بطور کامل باز جذب شده و به وسیله توبول های کلیوی شکسته می شود . به همین دلیل بر خلاف کراتینین  ، این پروتئین در ادرار فرد سالم قابل اندازه گیری نمی باشد. این پروتئین در تمام سلولهای هسته دار بدن وجود دارد به طوری که میزان آن در بالغین وکودکان بالای یکسال (تقریبا 1000 نانوگرم در سی سی)است(سلیمانی و همکاران، 1387).
در مطالعات انجام شده مشخص گردیده است که اندازه گیری مقادیر سیستاتین C برای شناسایی اختلال کار کلیه حداقل به اندازه تعیین مقدار کراتینین سرم ارزشمند است. حتی برخی تحقیقات نشان داده اند که سیستاتین C آزمون تشخیصی حساس تر و دقیق تری نسبت به کراتینین در ارزیابی کاهش عملکرد کلیه پیوندی در بیماران گیرنده کلیه در هفته اول پس از عمل جراحی کلیه می باشد(سلیمانی و همکاران، 1387). همچنین عنوان می گردد که سیستاتین C در کنار ارزیابی عملکرد کلیه ، می تواند به عنوان شاخصی برای تعیین احتمال خطر مرگ و میر ناشی از حوادث قلبی عروقی حاد وسکته مغزی در افراد مسن در نظر گرفته شود(چارهان،2005 ). بررسی ها در مورد بیماری های قلبی عروقی و مقادیر سیستاتین C نشان می دهد که افزایش مقادیر سیستاتین C سرم با افزایش خطر مرگ ومیر ناشی از علل مختلف، مرتبط است و مقادیر آن دارای ارزش پیش بینی کننده در مورد افزایش خطر مرگ ومیر در خصوص سندرم کرونری حاد می باشد.در مطالعه دیگر رابطه میان مقدار سیستاتین C پلاسما و خطر امراض قلبی عروقی متعاقب آن در میان بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر قلب بررسی ومشخص گردیدکه مقدار زیاد سیستاتین C پلاسما بطور معنی داری با افزایش خطر همراه است (لبیب زاده، 1385 ).
مطالعات نشان داده اند که بیماری های قلبی عروقی را می توان از طریق تغییر در سبک زندگی، رژیم غذایی، استفاده از داروهای مناسب و انجام فعالیت های ورزشی پیشگیری کرد یا بروز علایم آن را به تاخیر انداخت. اکثر تحقیقات اعلام کرده اند که افزایش فعالیت بدنی با سطوح کمتر چربی ها و لیپو پروتئین های سرم است .البته باید یادآور شد که بیشتر این تحقیقات بر روی تمرینات هوازی انجام شده است و نتایج به دست آمده نیز متناقض است .در مورد تاثیر ورزش بر سیستاتین c نیز تحقیقات اندک است و نتایج یکسان نیست. برای مثال پچتر و همکاران (2003) تاثیر 12 هفته ورزش هوازی در آب را در بیماران با نقص کلیوی متوسط و خفیف بررسی کردند و در انتها نتیجه گرفتند که فعالیت ورزشی باعث بهبود میزان سیستاتین c در آزمودنی ها می شود. حسینی کاخک و همکاران(1388) نیز اثر تمرینات مقاومتی بر مقادیر پروتئین c و سیستاتین c در دختران چاق را ارزیابی کردند که نتایج تغییر معنی دار در مقادیر این دو فاکتور را نشان نداد. در این بین آنچه که از تحقیقات مشخص می شود این است که فعالیت های ورزشی به ویژه از نوع هوازی می تواند تا حدودی در بهبود شاخص های التهابی مرتبط با بیمار قلبی عروقی و پروفایل چربی و سایر عوامل خطر مرتبط با این بیماری موثر باشد ، لیکن هنوز شدت، مدت، تکرار و نوع فعالیت ورزشی بهینه به طور کامل مشخص نشده است و نیاز به تحقیق بیشتر دارد. یکی از مواردی که ذهن محقق را در این زمینه اشغال کرده این است که آیا یک جلسه تمرین ورزشی در روز اگر با همان حجم ، مدت و شدت به دوجلسه در روز تقسیم شود نتایج بهتری برجای خواهد گذاشت؟ لذا تحقیق حاضر با هدف مقایسه تاثیر دوروش تمرین بر عوامل خطر زای قلبی عروقی در زنان غیر ورزشکار طراحی گردیده است.
1-3-ضرورت و اهمیت تحقیق
قلب، یکی از مهم‌ترین و کلیدی‌ترین اعضای بدن انسان است؛ ولی متاسفانه افزایش بیماری‌های قلبی گریبان گیر بسیاری از کشورهای جهان شده است. این بیماری در راس بیماری‌های کشنده در سطح جهان قرار دارد. این روند فزاینده به گونه‌ای است که پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۲۰ میلادی میزان بروز بیماری‌های قلبی به مرز بحران خواهد رسید. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که بیش از 17 میلیون نفر از مردم جهان در اثر بیماریهای قلبی عروقی در سال 2008 جان خود را از دست داده اند. برآورد می شود که تا سال 2030 حدود 23 میلیون نفر در اثر بیماریهای قلبی عروقی جان خود را ازدست می دهند. در ایران نیز بیشترین میزان مرگ‌ومیر در گروه سنی بالغان کشور مربوط به بیماری‌های قلبی و عروقی است. این بیماری‌ها علاوه بر افزایش آمار مرگ‌ومیر، بار اقتصادی و اجتماعی سنگینی را نیز بر جوامع تحمیل می‌کند.
نزدیک به ۴۰ درصد علت فوت جوانان در کشور به دلیل بیماری‌های قلبی و عروقی است و این آمار بسرعت در حال افزایش است. البته موضوع وقتی بیشتر نگران‌کننده می‌شود که بدانیم سن ابتلا به بیماری‌های قلب و عروق در ایران، ۷ تا ۱۰ سال جوان‌تر از دیگر کشورهای دنیاست. شیوع بیماری‌های قلب و عروق طی سال‌های گذشته در کشور ما، روند صعودی داشته است.
آماری که بتازگی از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی انتشار یافته نشان می‌دهد بیشترین عامل عمده مرگ‌ومیر در کشور، بیمارهای قلبی و عروقی است و روزانه ۳۱۷ نفر به علت این بیماری، جان خود را از دست می‌دهند؛ البته این مشکل مختص ایران نیست. سالانه ۱۵ تا ۱۷ میلیون نفر به علت بیماری‌های قلبی و عروقی در جهان می‌میرند.
بر اساس آمار، بیش از ۲ میلیون نفر از مردم کشورمان مبتلا به بیماری عروق کرونر هستند. سالانه به ازای هر ۳۰ نفر از این تعداد مبتلایان یک سکته قلبی اتفاق می‌افتد. میانگین سن بیماران که تحت عمل قلب باز یا بالن آنژیوگرافی قرار گرفته‌اند ۵۵ سال است، در حالی که این سن در دیگر کشور‌ها ۱۰ سال بالاتر است.در کشورهای پیشرفته، بیماری‌های قلبی و عروقی علت شایع مرگ‌ومیر هستند، اما به د‌لیل پیشگیری اولیه و ثانویه، سن ابتلا به آن بالاتر از کشور ماست. با توجه به آمار فوق و درصد ابتلا افراد به این بیماری یافتن راه های مناسب جهت کاهش عوامل خطرزای بیماری های قلبی و عوارض همراه آن ضروری به نظر می رسد که در این زمینه نقش فعالیت های مناسب ورزشی جهت پیشگیری و بهبود عوامل خطر نمود عینی پیدا می کند. در همین زمینه سازمان جهانی بهداشت برای پیشگیری از بیماریهای قلبی عروقی سه پیام کلیدی ارائه نموده است که طی آن بر ترک مصرف سیگار، رژیم غذایی ناسالم و عدم تحرک بدنی تاکید داشته است و اعلام شده این سه عامل، خطر حمله قلبی و سکته ها را افزایش می دهد. در مورد تاثیر فعالیت بدنی بر پروفایل چربی و پروتئین واکنشگر c نتایج تحقیقات با توجه به نوع و شدت و مدت تمرین متناقض بوده است. وایت هارست ( 1991 ) تاثیر یک برنامه پیاده روی را بر کلسترول تام ، تری گلیسیرید ، LDL و HDL زنان سالخورده بررسی کردند . گروه آزمایش در یک برنامه پیاده روی با شدت 80-70 درصد ضربان قلب بیشینه ، 2 روز در هفته و به مدت 8 هفته شرکت کردند و نتایج نشان داد که پیاده روی شدید می تواند به طور معنی داری لیپو پروتئین ها و چربی های خون را در زنان سالخورده بهبود بخشد. لیتوئیچین ونگ و همکاران نیز در تحقیق خود نشان دادند که فعالیت ورزشی منظم باعث کاهش LDL و افزایش نسبت LDL به HDL شود و در نتیجه از بیماری های قلبی در زنان سالم جلوگیری می شود . همچنین وایلوند و همکاران بیان کردند که تمرین هوازی با افزایش مشخصه های جذب کلسترول می تواند به کاهش LDL و در نتیجه جلوگیری از بیماری قلبی منجر شود . از سوی دیگر بویوکیاز و همکاران پس از هشت هفته تمرین ، پنج جلسه در هفته با شدت 55 تا 65 درصد ضربان قلب ذخیره و به مدت 30 دقیقه عنوان کردند که برای اثرگذاری بر مقادیر لیپیدهای سرم خون زنان یائسه شدتی بالاتر از 62 درصد ضربان قلب ذخیره نیاز است . کیساپیس (2005) نیز نشان داد که در تحقیقات انجام شده در مورد اشکال مختلف ورزشی بر روی CRP سرم ، همگی میانگین سطح CRP در گروهی که فعالیت ورزشی شدید انجام می دانند پایین تر ازکسانی بود که فعالیت ورزشی سبک تر انجام می دادند. با توجه به موارد فوق به نظر می رسد تحقیق در مورد عوامل خطر زای قلبی عروقی و نقش فعالیت های ورزشی بر آن هنوز نیاز به مطالعه دارد و پزشکان متخصص قلب و عروق ، فیزیولوژیست های ورزشی ، محققان پزشکی ورزشی و بیماران قلبی از نتایج این تحقیق استفاده خواهند کرد.
1-4- اهداف تحقیق
1-4-1-هدف کلی
مقایسه تاثیردوروش تمرین(گسسته و پیوسته) برعوامل خطرزای قلبی عروقی زنان میانسال غیرورزشکار.
1-4-2- اهداف اختصاصی
1-مقایسه تاثیر دوروش تمرین(گسسته و پیوسته) برمیزان لیپوپروتئین کم چگال(LDL-C) زنان میانسال غیرورزشکار.
2- مقایسه تاثیر دوروش تمرین (گسسته و پیوسته) برمیزان لیپوپروتئین پرچگال(HDL) زنان میانسال غیرورزشکار.
3- مقایسه تاثیر دوروش تمرین(گسسته و پیوسته) برمیزان تری گلیسیرید (TG) زنان میانسال غیرورزشکار.
4- مقایسه تاثیر دوروش تمرین (گسسته و پیوسته) برمیزان کلسترول (chl) زنان میانسال غیرورزشکار.
5- مقایسه تاثیر دوروش تمرین (گسسته و پیوسته) برمیزان پروتئین واکنشگرC(CRP) زنان میانسال غیرورزشکار.
6- مقایسه تاثیر دوروش تمرین (گسسته و پیوسته) برمیزان سیستاتین C زنان میانسال غیرورزشکار.
1-5- سؤالات تحقیق
1-آیا دوروش تمرین (گسسته و پیوسته) تأثیرمتفاوتی برمیزان لیپوپروتئین کم چگال زنان میانسال غیرورزشکار دارد؟
2- آیا دوروش تمرین (گسسته و پیوسته) تأثیرمتفاوتی برمیزان لیپوپروتئین پر چگال زنان میانسال غیرورزشکار دارد؟
3- آیا دوروش تمرین (گسسته و پیوسته) تأثیرمتفاوتی برمیزان تری گلیسیرید زنان میانسال غیرورزشکار دارد؟
4- آیا دوروش تمرین (گسسته و پیوسته) تأثیرمتفاوتی برمیزان کلسترول زنان میانسال غیرورزشکار دارد؟
5- آیا دوروش تمرین (گسسته و پیوسته) تأثیرمتفاوتی برمیزان پروتئین واکنشگرC زنان میانسال غیرورزشکار دارد؟
6- آیا دوروش تمرین (گسسته و پیوسته) تأثیرمتفاوتی برمیزان سیستاتین C زنان میانسال غیرورزشکار دارد؟
1-6- تعاریف مفهومی وعملیاتی متغیرها
1-6-1-تعاریف مفهومی
1-6-1-1- لیپوپروتئین کم چگالی (LDL-C)
این لیپو پروتئین ها حاوی تری گلیسیرید کم ولی کلسترول بالا می باشند،یعنی دارای بیشترین چربی هستند که 60 تا80 درصد کل کلسترول راحمل می کنند.لیپوپروتئین های کم چگالی (LDL) بقایای لیپوپروتئین های بسیارکم چگالی(VLDL) هستند،که پس ازتحویل بخش اعظم تری گلیسیریدهای آن ها وبه جای ماندن غلظت زیادکلسترول وفسفولیپیدها به صورت LDL درمی آیند. افزایش LDL خون باعث آترواسکلروز می شود.غلظت پلاسمایی این LDL های پرکلسترول باچندعامل مانند مصرف غذاهای حاوی چربی اشباع شده، چاقی وکم تحرکی افزایش می یابد.
1-6-1-2- لیپوپروتئین پرچگالی(HDL-C):
این لیپو پروتئین ها حاوی حدود 50 درصد پروتئین و درصد کمتری لیپید هستند. یعنی دارای حداقل مقدارکلسترول هستند.HDL درکبد و روده ها ساخته می شود. لیپوپروتئین های پرچگالی (HDL) کلسترول راازبافت های محیطی به کبد می برند،این نوع لیپوپروتئین نقش مهمی در پیشگیری از پیدایش آترواسکلروز دارد. لیپوپرتئین های پرچگالی(HDL) کلسترول راکه می خواهدشروع به رسوب در دیواره ی شریان ها کند جذب می نماید.به علت آن که وزن مخصوص HDL در حدود 1/1 گرم در صد میلی لیتر بوده واین مقدار بالاترازوزن مخصوص سایرلیپوپروتئین ها است؛ بنابراین آن رابه نام لیپوپروتئین باوزن مخصوص بالا2 یا پرچگال نامگذاری کرده اند.
1-6-1-3- تری گلیسیرید(TG)
تری گلیسیریدها فراوان ترین چربی بدن هستند.عمده ترین شکل ذخیره ی چربی دربدن به صورت تری گلیسیرید است که نقش عایق بندی و ذخیره ی انرژی را برعهده دارد. یک مولکول تری گلیسیرید شامل دوگروه اتم است. اتم گلیسرول به خودی خود یک چربی نیست زیرادرآب حل می شود.سه اتم کربن به گلیسرول متصل می شوند واسیدچرب نامیده می شوند. تری گلیسیریدهاهمانندکربوهیدرات ها دربدن عمدتاً انرژی فرآیندهای متابولیک راتأمین می کنند.
1-6-1-4- کلسترول(chl)
ازمعروفترین چربی های مشتق شده کلسترول است که درساختمان کلیه سلول های بدن بکاررفته است.این ماده ممکن است درکبد ازچربی های اشباع شده ساخته شود یااین که ازطریق مصرف گوشت وسایر منابع حیوانی وارد بدن شود. کلسترول درتمام رژیم های غذایی هست وبه آهستگی ازدستگاه گوارش جذب می شود.کلسترول درهیچ یک ازغذاهای دارای منشأ گیاهی وجودندارد وتنها دربافت حیوانی یافت می شودوفاقداسیدهای چرب است وازطریق لیپوپروتئین ها (LDLوHDL)داخل خون حمل می شود. (گایتون، 1387)
1-6-1-5- پروتئین واکنشگرC (CRP)
CRP یک پروتئین کروی شکل باساختارپنتامری 3،(یعنی ازپنج مونومریکسان باپیوندهای اشتراکی بهم چسبیده)می باشد.CRP ازجفت عبورنکرده وفقط درانسان ومیمون کشف شده است.این پروتئین درسرم ومایعات بدن افرادسالم به مقداربسیارکم گزارش شده است.(5/3 میلی گرم برلیتر)،ولی درواکنش های التهابی،مقدارCRPبطورناگهانی تا3000 برابرمیزان طبیعی آن درعرض 6تا48 ساعت افزایش می یابد.
1-6-1-6- سیستاتین C
پروتئین کوچکی باوزن مولکولیKDA 3/3 وازخانوادۀ مهارکننده های پروتئاز سیستین می باشد،دارای 122اسیدآمینه باوزن مولکولی 13000دالتون می باشد.ژل کد کنندۀ این پروتئین روی بازوی کوتاه کروموزوم20 و درکنارسایرژن های کد کنندۀ سیستاتین تیپ3 واقع شده است.
این پروتئین غیرگلیکولیزی حاوی دوباند دی سولفید می باشد و به میزان ثابت توسط تمامی سلولهای هسته دار تولید می شود، این پروتئین شاخصی جدید در شناسایی بیماران مبتلا به بیماری کلیوی مزمن و عملکردکلیه به شمار می رود.
1-6-2- تعاریف عملیاتی
1-6-2-1- زنان میانسال غیرورزشکار
در این تحقیق منظور از زنان میانسال غیر ورزشکار شامل زنان غیر فعال ساکن شهر سیرجان در محدوده سنی 30 تا 50 سال می باشند که تا قبل از شرکت در تحقیق حاضر به صورت مرتب هفته ای حداقل سه جلسه تمرین ورزشی نداشته اند.
1-6-2-2- روش تمرین
منظور از روش تمرین در این تحقیق دو نوع برنامه تمرین پیوسته و گسسته است. به طوری که در برنامه پیوسته آزمودنی ها یک جلسه در روز فعالیت ورزشی را انجام می دهند و در برنامه گسسته آزمودنی ها همان برنامه را به دو قسمت تقسیم کرده و در دو نوبت صبح و عصر انجام می دهند.
1-6-2-3-تری گلیسیرید
در این تحقیق منظور مقادیر تری گلیسیرید محلول در خون است که به روش الایزا با استفاده از کیت پارس آزمون به صورت میلی گرم در دسی لیتر اندازه گیری می شود.
1-6-2-4- لیپوپروتئین پرچگالی(HDL-C)
در این تحقیق منظور مقادیر HDL-C محلول در خون است که به روش الایزا با استفاده از کیت پارس آزمون به صورت میلی گرم در دسی لیتر اندازه گیری می شود.
1-6-2-5- لیپوپروتئین کم چگالی (LDL-C)
در این تحقیق منظور مقادیر لیپو پروتئین کم چگال محلول در خون است که به روش ایمونو توربیدومتری با استفاده از کیت پارس آزمون به صورت میلی گرم در دسی لیتر اندازه گیری می شود.
1-6-2-6- پروتئین واکنشگرC (CRP)
در این تحقیق منظور مقادیر CRPمحلول در خون است که به روش الایزا با استفاده از کیت پارس آزمون به صورت میلی گرم در لیتر اندازه گیری می شود.
1-6-2-7- کلسترول(chl)
در این تحقیق منظور مقادیر کلسترول محلول در خون است که به روش الایزا با استفاده از کیت پارس آزمون به صورت میلی گرم در دسی لیتر اندازه گیری می شود.
1-6-2-8- سیستاتین C
در این تحقیق منظور مقادیر سیستاتین C محلول در خون است که به روش الایزا با استفاده از کیت پارس آزمون به صورت نانو گرم بر میلی لیتر اندازه گیری می شود.
فصل دوم
مفاهیم بنیادی و پیشینه تحقیق
هدف از انجام این تحقیق بررسی تاثیر دو نوع روش تمرین بر عوامل خطر زای قلبی عروقی است .در فصل قبل به بیان مساله، ضرورت، اهداف و فرضیه های پژوهش پرداخته شد. در این فصل ابتدا عوامل خطرزای قلبی عروقی معرفی خواهد شد و سپس پژوهش های انجام شده با تاکید بر تاثیر فعالیت های ورزشی بر عوامل خطرزای قلبی عروقی ارائه می گردد.
2-1- مفاهیم بنیادی
2-1-1-بیماری های قلبی
بیماری های قلب دررأس علل مرگ هردوگروه مردان وزنان قرار دارد. حمله ی قلبی عبارت است ازمرگ سلول های عضلانی قلب دراثرکاهش ویاتوقف جریان خون سرخرگ های قلب.گرچه این موضوع غالباًدرافرادبالای 40 سال رخ می دهد،امامی تواند درهرگروه سنی دیده شود.این بیماری درمردان شایع تر است، اما میزان بروز آن در خانم ها نیز رو به افزایش گذاشته است. مهم ترین علائمی که درارتباط با بیماری های قلب و عروق می باشد شامل مواردی همچون احساس ناراحتی درقفسه سینه ، ضعف و خستگی پذیری زودرس، تنگی نفس ، سرگیجه ، طپش قلب و تعریق بیش از حد است. در بررسی علل بیماری های قلبی دو دسته عوامل خطر زا را به صورت عوامل خطر غیر قابل تغییر و قابل تغییر مشخص می کنند.
عوامل خطر غیر قابل تغییر شامل افزایش سن(سنین بالای 65 سال)، جنسیت(مرد بودن) و مسایل ارثی (نژاد) می باشد.
عوامل خطر قابل تغییر نیز شامل مصرف دخانیات (شانس بروزبیماری قلبی درسیگاری ها 2 تا4 برابرغیرسیگاری هاست)، بالابودن کلسترول خون، فشارخون بالا، کم تحرکی ، چاقی واضافه وزن (کسانی که چربی اضافی بخصوص درناحیه ی شکمی دارند بیش ازدیگران به بیماری های قلبی دچار می شوند)، دیابت، استرس، مصرف نوشیدنی های الکلی می باشد.
در این بین ارتباط بین مقادیر و غلظت های لیپیدها و لیپوپروتئین های خون و خطر بیماری قلبی عروقی کاملاً شناخته شده است. مطالعات و بررسی های اپیدمیولوژی خطر وقوع بیماری قلبی عروقی را با غلظت های بالای کلسترول تام (TC)، تری گلیسریدها (TG) و کلسترول لیپوپروتئین کم چگالی (C-LDL) مرتبط می دانند. (اعظمیان، 1379). که در این بخش به بررسی ساختار و عملکرد این عوامل و نقش آن ها در بیماری های قلبی پرداخته خواهد شد.

2-1-2- لیپوپروتئین ها
لیپو پروتئین‌ها مولکول‌های مرکبی هستند که از لیپیدها و پروتئین‌های اختصاصی هیدروفیل تشکیل شده‌اند و در بروز بیماری‌های قلبی- عروقی نقش تعیین کننده ای دارند. این ذرات دارای خواصی از لیپیدها و پروتئین‌ها می‌باشند و توسط مخاط روده و کبد سنتز می‌شوند. شکل و اندازه لیپوپروتئین ها بستگی به درصد ترکیبات لیپیدی و پروتئین آن دارد. هر چه قدر در صد لیپید ملکول، مخصوصاً در مرکز آن بیشتر باشد آن لیپوپروتئین حجیم تر، نامحلول‌تر و از نظر وزن مخصوص سبک‌تر است و هر قدر در صد پروتئین و لیپیدهای هیدروفیل آن بیشتر باشد مولکول کوچک‌تر و محلول‌تر است (دبیدی روشن، 1381).
2-1-3-تشکیل و عملکرد لیپوپروتئین
تقریبا تمام لیپوپروتئین ها در کبد ساخته می‌شوند که محل ساخته شدن قسمت عمده ای از کلسترول و تری گلیسریدهای پلاسما نیز می‌باشد. علاوه بر این مقدار اندکی از لیپوپروتئین پر چگالی (HDL) در جریان جذب اسیدهای چرب از روده‌ها در اپی تلیوم روده ای ساخته می‌شود.
عملکرد اصلی لیپوپروتئین، انتقال محتوای لیپیدی شان درخون است. لیپوپروتئین های بسیار کم چگالی (VLDL) تری گلیسریدهایی را که در کبد ساخته می‌شوند به طور عمده به بافت چربی منتقل می‌کنند، در حالی که سایر لیپوپروتئین ها در مراحل مختلف انتقال کلسترول و فسفولیپید از کبد به بافت‌های محیطی یا از محیط به کبد اهمیت دارند ( گایتون، 1387)
2-1-4- ساختمان و خواص لیپوپروتئین‌ها
لیپوپروتئین ها به صورت ذرات کروی معلق در جریان خون بوده که عوامل هیدروفیل فسفو لیپیدها (P)، کلسترول آزاد و آپولیپو پروتئین ها با (ap) در سطح این مولکول‌ها وجود دارد و در مرکز این مولکول ها لیپیدهای خنثی و هیدروفوب تری گلسیرید ها یا TG و کلسترول استریفیه یا EC قرار دارند. علت به وجود آمدن سلول لیپوپروتئین در واقع حلال بودن لیپیدها در خون است، به همین علت است که لیپیدهای خنثی با فسفولیپیدها و پروتئین‌ها در هم آمیخته شده ولیپو پروتئین به وجود می‌آید. وجود این لیپوپروتئین ها در غشای سلول موجب قابلیت نفوذ انتخابی غشاء می‌شود (دبیدی، 1381).
لیپو پروتئین‌های پلاسما از نظر نسبت‌های لیپید به پروتئین و ترکیبات لیپیدی متفاوتند. ترکیبات تشکیل دهنده لیپوپروتئین ها بوسیله پیوندهای ضعیف وان در والسی بین ترکیبات هیدروفوبی مثل گلسیریدها، کلسترول استریفیه، و جزء هیدروفوب فسفولیپیدها وکلسترول آزاد و پیوندهای یونی به همدیگر متصل و مولکول لیپوپروتئین تشکیل می‌شود. شکل کروی لیپوپروتئین ها و اندازه آن‌ها بستگی به درصدهای ترکیبات لیپیدی به پروتئینی دارد. هر قدر نسبت لیپیدها به ویژه کلسترول استریفیه و تری گلسیریدها (مرکز مولکول)‌ بیشتر باشد، آن لیپوپروتئین حجیم تر و غیرقابل حل‌تر است. لیپو پروتئین‌ها با توجه به وزن مخصوص توسط اولترا سانتریفیوژ به چهار طبقه تقسیم می‌شوند، که دو طبقه مهم آن مربوط به حمل کلسترول می‌شود و شامل لیپو پروتئین کم چگال و پر چگال است.

2-1-5- لیپوپروتئین کم چگالی (LDL-C)
لیپوپروتئین با وزن مخصوص کم یا کم چگال عمل حمل کلسترول به سمت کبد را انجام می‌دهند. این مولکول از دو واحد جزئی () و واحد اصلی () که از واحد جزئی وزن مخصوص کم‌تری دارد تشکیل شده است.
غلظت پلاسمایی بالای کلسترول به صورت لیپوپروتئین های کم چگالی(LDL) است.هیپوکلسترولمی خانوادگی می تواند باعث آترواسکلروز شود. اگرشخصی ژن های معیوب مربوط به گیرنده ی LDL برروی غشای سطحی سلول های بدن را به ارث ببرد،کبد نمی تواندLDL را جذب کند، در این صورت ماشین کلسترول سلول های کبدی در سرازیری ساخت کلسترول وVLDL تازه راه می افتد،که به درون پلاسما آزاد می شود. در نتیجه، زمانی که نسبت HDL/LDL در رژیم غذایی کسی بالاست، احتمال ایجاد اسکلروز در او به میزان زیادی کم می شود. برخی ازعوامل خطر ساز با افزایش غلظت LDL پلاسما باعث آترواسکلروز می شوند. برخی دیگر همچون هیپرتانسیون با آسیب زدن به آندوتلیوم عروق و ایجاد سایر تغییرات در بافت های عروقی و مستعد ساختن آن ها به رسوب کلسترول به آترواسکلروز می انجامد. مطالعات نشان می دهد که به ازای هر 1mg/dl کاهش کلسترول LDL پلاسما میزان مرگ میرناشی از بیماری آترواسکلروزی قلب حدود2 درصد کاهش می یابد. افزایش LDL درخون می تواند باعث باریک و سخت شدن رگ های تغذیه کننده ی قلب و مغز ،و به دنبال آن بروز بیماری های قلبی و مغزی شود. مقدار مناسب LDL کمتراز 100میلی گرم درد سی لیتر است.

2-1-6- لیپوپروتئین پرچگالی(HDL-C)
لیپو پروتئین با وزن مخصوص زیاد یا پر چگال بر عکس LDL کلسترول‌ها را از کبد به سلول‌ها منتقل می‌کند. این نوع لیپوپروتئین از سه زیر واحد تشکیل شده که عبارتند از HDL1،HDL2،.HDL3 HDL از کبد تولید شده و در جریان خون به HDL2 و HDL3 تبدیل شده، تا بتواند کلسترول بافت‌های محیطی را به کبد انتقال دهد (دبیدی، 1381).
HDLیکی از مولکول های چربی خون از نوع لیپوپروتئین است، که قسمت اعظم آن پروتئین و قسمت کمترآن را کلسترول و تری گلیسیرید تشکیل می دهد، و کار عمده آن انتقال کلسترول است. این نوع چربی مفید درخانم ها بیشتر از آقایان و در ورزشکاران بیشتر از افراد غیر ورزشکار است. در بیماران باکاهش HDL، معمولاً افزایش مقاومت به انسولین دیده می شود که ممکن است ناشی از عدم فعالیت فیزیکی و یا چاقی باشد. مطالعات زیادی نشان داده است که افزایش HDL باعث کاهش مرگ و میر در مردان و زنان مبتلا به بیماری های قلبی عروقی می شود. مقدار بالای HDL خون باعث کاهش خطر بیماری های عروق کرونر قلب می شود. بررسی ارتباط بین سکته ی مغزی و بیماری های قلبی عروقی با میزانHDL خون نشان داده است که اگر میزان آن بیشتر از 60 میلی گرم درصد میلی لیتر خون باشد، رابطه ای معکوس و اگر کمتر از40 میلی گرم درصد میلی گرم لیتر خون باشد رابطه ی مستقیم با سکته ی مغزی دارد.
چاقی، عدم فعالیت فیزیکی، سن، سیگار، التهاب، ژنتیک، مصرف داروهای استروئیدی آنابولیک ورژیم غذایی کم چربی با کربوهیدرات بالا باعث افزایش کاتابولیسم (سوخت) HDL می شود. همچنین کاهش ماده ای پروتئینی به نام آپوپروتئین آ ، کاهش فعالیت لیپوپروتئین لیپاز(LPL) وافزایش میزان تری گلیسیرید خون نیز اغلب باکاهش HDL همراه است.مصرف قرص های ضدبارداری نیز باعث افزایش تری گلیسیرید خون وکاهش HDLمی شود.
برخی منابع، مصرف غذاهای حاوی مواد پلی فنولیک و فلاونوئیدی مثل انگور قرمز، چای، کرفس، پیاز را در افزایش HDL و کاهش مرگ و میر دخیل می دانند، همچنین نتایج تحقیقات نشان می دهد که تأثیر منابع غذایی مهمی چون پروتئین سویا و یا روغن زیتون چنانچه همراه رژیم غذایی کم کالری باشند، بیش تر از آن که بر روی افزایش HDL مؤثر باشند، برکاهش تری گلیسیرید تأثیرمی گذارند.
2-1-7- تری گلیسیرید(TG)
ساختمان این لیپیدها از الکل گلیسرول و یک یا دو یا سه اسید چرب تشکیل شده است. مقدار مونو و دی اسیل گلیسرول ها به این علت که ترکیبات واسطه بوده و ثابت نیستند، ارزش کلینیکی ندارند و فوراً به تری اسیل گلیسرول تبدیل می شوند.
تری گلیسیرید، نوعی چربی موجود در بدن است. وقتی بیش از حد مورد نیاز ،انرژی دریافت شود، این کالری اضافی به تری گلیسیرید تبدیل می گردد و در سلولهای چربی بدن ذخیره می شود. تری گلیسیریدها به عنوان یک منبع ذخیرۀ انرژی برای بدن عمل می کنند. هنگامی که به مقدار زیادی انرژی نیاز باشد، بدن این چربی ها را تجزیه می کند و به انرژی تبدیل می کند تا سلول ها بتوانند از آن استفاده کنند.
تری گلیسیریدها ترکیب شیمیایی هستند که در مواد غذایی، بدن و پلاسما، موجودند و همراه باکلسترول، لیپیدهای پلاسما راتشکیل می دهند. لیپیدها، نوعی چربی هستند و در بدن انسان نقش حیاتی دارند. برای مثال: غشاهای سلولی، بدون لیپیدها از بین می روند، اما وقتی سطوح تری گلیسیرید که نوعی لیپید است افزایش می یابد، مشکل آفرین می شود اما افزایش مقدار تری گلیسیرید در خون می تواند سرخرگ ها را مسدود کند و به پانکراس آسیب برساند، مقدار طبیعی تری گلیسیرید خون کمتر از150 میلی گرم در دسی لیتر است. تری گلیسیرید معمولاً در کنار سایر چربی های خون یعنی کلسترول اندازه گیری می شود. تری گلیسیرید های پلاسما ناشی از چربی مواد غذایی هستند یا از سایر منابع انرژی مانند کربوهیدرات ها دربدن ساخته می شوند. انرژی که از طریق غذا وارد بدن می شود فوراً توسط بافت ها مورد مصرف قرار نمی گیرد، بلکه به تری گلیسیرید تبدیل شده و به سلول های چربی منتقل می گردد تا ذخیره شود. هورمون های بدن، آزاد شدن تری گلیسیرید ها را از بافت چربی تنظیم می کنند. لذا بین وعده های غذایی، انرژی مورد نیاز بدن تأمین می شود. هنگامی که تری گلیسیرید ها به پروتئین های حامل متصل می شوند، لیپوپروتئین ها به وجود می آیند و ممکن است اضافات چربی درعروق کرونر(عروق خون رساننده به عضله ی قلب) باقی بمانند. مطالعات مختلف نشان داده اند افزایش تری گلیسیرید خطر بیماری های قلبی را به شدت افزایش می دهند. حتی زمانی که هیچ ریسک فاکتور(عامل خطر) دیگری وجود نداشته باشد بالا بودن تری گلیسیرید در زنان بخصوص زنان میانسال بیش تر از مردان باعث بروز بیماری قلبی است. مقدار تری گلیسیرید درصورت مصرف زیاد الکل-استرس، برخی بیماری ها، مصرف برخی از داروها و هورمون ها و در بعضی از ساعات روز نیز افزایش می یابد. همچنین محققان نشان داده اند که علاوه بر بیماری قلبی، سطوح بالای تری گلیسیرید بر خطر بیماری کلیوی و پانکراتیت نیز می افزاید.
2-1-8- کلسترول
کلسترول ماده ای است مومی شکل ازجنس چربی که به دسته ای از لیپیدها بنام



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید