تعهدنامه اصالت رساله پايان نامه
اينجانب عارف آقاييدانشجوي مقطع کارشناسي ارشد ناپيوسته/دکتراي حرفه اي/ دکتراي تخصصي در رشته حسابداري با شماره دانشجويي 870856310 که در تاريخ 8/5/1390 از پايان نامه خود تحت عنوان بررسي ارتباط بين اتكاي حسابرسان مستقل و عملكرد حسابرسان داخليبا کسب نمره 17 و درجه بسيار خوب دفاع نموده ام بدينوسيله متعهد مي شوم:
1-اين پايان نامه/ رساله حاصل تحقيق پژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده و در مواردي که از دستاوردهاي علمي و پژوهشي ديگران (اعم از پايان نامه، کتاب، مقاله و …) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط وروديه موجود، نام منبع مورد استفاده و ساير مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
2- اين پايان نامه/ رساله قبلاً براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي(هم سطح، پايين تر يا بالاتر) در ساير دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي ارائه نشده است.
3- چنانچه بعد از فراغت از تحصيل، قصد استفاده و هر گونه بهره برداري اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و … از اين پايان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشي واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمايم.
4- چنانچه در هر مقطع زماني خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشي از آن را مي پذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصيلي ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگي دانشجو
تاريخ، امضا، اثر انگشت:
گواهي امضاء:
دانشجوي فوق الذکر احراز هويت شد. فقط امضاي ايشان گواهي مي گردد.
فروزان کيوان فر
رئيس پژوهش دانشکده
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد اراک
دانشکده مديريت، گروه حسابداري
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد
گرايش: حسابداري
عنوان:
بررسي ارتباط بين اتكاي حسابرسان مستقل و عملكرد حسابرسان داخلي
استاد راهنما :
دکتر محسن سهرابي عراقي
استاد مشاور:
دکتر عليرضا فرشيد پور
نگارش:
عارف آقايي
تابستان 1390
Islamic Azad University
Arak Branch
Faculty of Management-Department of Accounting
((M.A)) Thesis

Subject:
The Study Of The Relationship Between Relying Of Independent Auditors And Internal Auditors’ Performance
Thesis Advisor:
M. Sohrabi Eraghi Ph.D.
Consulted by:
A. Farshid Pour Ph.D.
By:
Aref Aghaie
Summer 2011
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد اراک
دانشکده مديريت، گروه حسابداري
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد
گرايش: حسابداري
عنوان:
بررسي ارتباط بين اتكاي حسابرسان مستقل و عملكرد حسابرسان داخلي
نگارش:
عارف آقايي
تابستان 1390
هيأت داوران:
1. استاد راهنما: دکتر محسن سهرابي عراقي
2. استاد مشاور: دکتر عليرضا فرشيد پور
3. استاد داور: دکتر مجيد زنجيردار
4. مدير گروه تخصصي: دکتر مجيد زنجيردار
سپاسگزاري:
سپاس ايزد منان را كه توفيق فراگيري علم را برمن عطا فرمود و مرا در كوران مشكلات و سختي‌ها ياري نمود، تا اين رساله را با موفقيت به پايان برسانم.
در طول دوران تحصيلي و تهيه اين پايان نامه از راهنمايي ها و مساعدت‌‌هاي اساتيد و سروران عزيزي بهره ‌برده‌ام كه در اينجا لازم است از همه ايشان مراتب سپاس قلبي و تشكر خالصانه خود را داشته باشــــم.
از استادان ارجمند جناب آقاي دکتر محسن سهرابي عراقي استاد راهنما ، همچنين جناب آقاي دکتر عليرضا فرشيد پور استاد مشاور و جناب آقاي دکتر مجيد زنجيردار مدير گروه محترم صميمانه تشکر مينمايم و برايشان توفيقات روز افزون در خدمات علمي و فرهنگي و آموزشي آرزو ميکنم .
هم چنين تشکر ويژه دارم از مديريت پژوهش دانشکده به ويژه سرکار خانم کيوانفر و دوستان عزيزم آقايان جواد رضائي ،محسن اوجاقي و حسن جباري از خداوند متعال موفقيتهاي بزرگتر در زندگي را برايشان آرزومندم.
تقديم به :

“روح بلند مادرم
و چهره سيمين پدرم که سپيد موي گشت تا سپيد روي باشم. ”
چكيده:1
مقدمه:2
فصل اول: كليات تحقيق
1-1 مقدمه4
2-1 تاريخچه مطالعاتي4
1-2-1 تحقيقات داخلي4
2-2-1 تحقيقات خارجي5
3-1 بيان مسئلـه7
4-1 چارچوب نظري تحقيق8
5-1 فرضيه‌هاي تحقيق8
6-1 اهداف تحقيق9
7-1 اهميت و ضرورت تحقيق9
8-1 حدود مطالعاتي10
1-8-1 قلمرو مکاني تحقيق:10
2-8-1 قلمرو زماني تحقيق:10
9-1 تعاريف عملياتي10
فصل دوم: مروري بر ادبيات تحقيق
1-2 بخش يكم: كليات13
1-1-2 مقدمه13
2-1-2 پيشينه تاريخي حسابرسي13
3-1-2 حسابرسي نوين در ايران16
4-1-2 سوابق تحقيق18
5-1-2حسابرسي چيست؟19
6-1-2 ضرورت اجراي حسابرسي20
7-1-2 انواع حسابرسي22
1-7-1-2حسابرسي صورتهاي مالي22
2-7-1-2حسابرسي رعايت22
3-7-1-2حسابرسي عملياتي22
4-7-1-2حسابرسي جامع23
8-1-2 انواع حسابرسان23
1-8-1-2حسابرسان مستقل23
2-8-1-2حسابرسان داخلي24
3-8-1-2حسابرسان دولتي24
9-1-2 وجوه تمايز حسابرسان داخلي و حسابرسان مستقل25
10-1-2 فرآيند حسابرسي26
2-2 بخش دوم : حسابرسي داخلي28
1-2-2 پيدايش وتكامل حسابرسي داخلي28
2-2-2 كنترل29
3-2-2 حسابرسي داخلي31
4-2-2 مديريت31
5-2-2 سيستم‌ كنترل مديريت و فعاليت‌هاي حسابرسي داخلي32
6-2-2 حسابرسي داخلي سنتي33
7-2-2 حسابرسي داخلي مدرن33
8-2-2 حسابرسي داخلي نئومدرن33
9-2-2 ويژگي‌هاي حسابرسي داخلي37
10-2-2 وظايف حسابرس داخلي38
11-2-2 موقعيت سازماني حسابرسي داخلي40
12-2-2 حسابرسي دخلي پويا – پشتيباني و حامي مديريت43
13-2-2 رهنمودهايي براي حسابرسان داخلي43
14-2-2 روابط حسابرسي داخلي46
1-14-2-2 روابط سازماني حسابرسي داخلي47
2-14-2-2 رابطه بين حسابرسان داخلي و مستقل47
3-14-2-2 زمان‌بندي برقراري ارتباط و هماهنگي با واحد حسابرسي داخلي48
4-14-2-2 برآورد نياز به حسابرسي داخلي49
15-2-2 طرحهاي حسابرسي49
16-2-2 فرايند اجراي حسابرسي داخلي51
17-2-2 چارچوب حسابرسي داخلي اثر بخش52
3-2 بخش سوم: كنترلـهاي داخلي53
1-3-2 تعريف كنترلـهاي داخلي54
2-3-2 انواع كنترلـهاي داخلي55
3-3-2 محدوديتهاي ذاتي كنترلـهاي داخلي56
4-3-2 اجزاي كنترل داخلي57
5-3-2 ابزارهاي دستيابي به كنترلـهاي داخلي59
6-3-2 ارزيابي سيستم كنترل داخلي60
7-3-2 تدوين طرح اوليه حسابرسي63
1-7-3-2 رويكرد محتوايي63
2-7-3-2 رويكرد سيستمي65
8-3-2 نقشها و مسئوليت اشخاص و سازمانها در برابر كنترلـهاي داخلي65
9-3-2 عناصر تشكيل دهنده سيستم كنترل داخلي اثر بخش66
4-2 بخش چهارم: اتكاي حسابرس مستقل به عملكرد حسابرس داخلي67
1-4-2 تعيين ماهيت ميزان اتكا به كار حسابرس داخلي67
2-4-2 ارزيابي كيفيت عملكرد و احد حسابرسي داخلي68
3-4-2 اثر عملكرد حسابرسان داخلي برفرايند حسابرسي مستقل71
1-3-4-2 كسب شناخت از ساختار كنترل داخلي71
2-3-4-2 ارزيابي ريسك72
3-3-4-2 آزمون‌هاي محتوا72
4-3-4-2 عوامل مرتبط با ميزان اتكاي حسابرس مستقل به عملكرد حسابرس داخلي73
4-4-2 عملكرد حسابرس داخلي و نقش اعتبار‌دهي حسابرس مستقل74
5-2 پيشينه تحقيق75
1-5-2 تحقيقات داخلي75
2-5-2 تحقيقات خارجي75
فصل سوم: روش‌ اجراي تحقيق
1-3 مقدمه79
2-3 روش اجراي تحقيق79
1-2-3 پرسشنامه79
3-3 جامعه آماري مورد تحقيق80
4-3 حجم نمونه80
5-3 روش نمونه گيري82
6-3 مدل تحليلي تحقيق82
7-3 فرضيه‌هاي تحقيق82
8-3 متغيرهاي تحقيق83
9-3 اعتبار و روايي ابزار تحقيق83
10-3 روش ‌تجزيه و تحليل اطلاعات84
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده‌ها
1-4 مقدمه‏86
2-4 يافته‌هاي حاصل از پرسشنامه‌ها86
3-4 تجزيه و تحليل اطلاعات شخصي و عمومي86
4-4 تجزيه و تحليل فرضيات تحقيق87
1-4-4 تجزيه و تحليل سوالات مربوط به فرضيه اول87
2-4-4 تجزيه و تحليل سوالات مربوط به فرضيه دوم91
فصل پنجم: نتيجه‌گيري و پيشنهادات
1-5 مقدمه96
2-5 نتيجه گيري فرضيات96
1-2-5 نتيجه گيري فرضيه اول97
2-2-5 نتيجه گيري فرضيه دوم98
3-5 پيشنهادات اجرايي98
1-3-5 پيشنهاد براي حسابرسان مستقل98
2-3-5 پيشنهاد براي سازمانهاي مورد حسابرسي99
3-3-5 پيشنهاد براي تحقيقات آتي100
4-5 محدوديت‌هاي تحقيق100
پيوست ها
پيوست الف) پرسشنامه102
پيوست ب) جداول آماري104
منابع و ماخذ
منابع فارسي:107
منابع لاتين:108
چکيده لاتين109
جدول 1-4 رشته تحصيلي پاسخ دهندگان86
جدول 2-4 آخرين مدرك تحصيلي پاسخ دهندگان87
جدول 3-4 شغل پاسخ دهندگان87
جدول 4-4 سابقه پاسخ دهندگان87
جدول 5-4 نتايج پاسخ هاي مربوط به فرضيه اول88
جدول 6-4 يافته هاي مربوط به تجربه و اتكاي پاسخ دهندگان89
جدول 7-4 نتايج پاسخ هاي مربوط به فرضيه دوم92
جدول 8-4 يافته هاي مربوط به ويژگي هاي حسابرسي داخلي و اتكاي پاسخ دهندگان93

نمودار 1-2 ارزيابي ساختار كنترل داخلي62
نمودار2-2 مدل توصيفي ويژگيهاي حسابرسي داخلي و تأثير آن بر اتكاي حسابرسان مستقل به عملكرد حسابرسان داخلي69
نمودار 3-2 نقش اعتباردهي حسابرس مستقل74
نمودار 1-3 مدل تحليلي تحقيق82
چكيده:
مسألـه اتكاء حسابرسان مستقل بر كار حسابرسان داخلي و شناخت راه كارهايي براي هماهنگ كردن فعاليتهاي آنها، با هدف كاهش هزينه حسابرسي افزايش كارايي فرآيند حسابرسي و جلوگيري از دوباره كاري هاي احتمالي از دير باز در سطح جهان مطرح بوده است.
در ايران نيز اخيرا شاهد تحولات و پيشرفت‌هايي مهمي در حرفه‌ حسابرسي و حسابداري بوده‌ايم كه نمود بارز آن انتشار استانداردهاي حسابرسي توسط كميته فني سازمان حسابرسي. استاندارد مربوط به ارزيابي كار و احد حسابرسي داخلي كه به ارتباط بين حسابرسان مستقل و داخلي پرداخته است، نشان دهنده اهميت موضوع مي باشد
تحقيق حاضر شامل دو فرضيه به شرح زير مي باشد.
1 – بين تجارب حسابرسان مستقل و ميزان اتكا‎ آنها بر كار حسابرسان داخلي رابطه وجود دارد
2 – بين ويژگيهاي حسابرسي داخلي و ميزان اتكا حسابرسان مستقل رابطه معني‌داري وجود دارد
روش آماري به كار رفته در اين تحقيق آزمون ضريب همبستگي (رتبه اي اسپرمن) مي باشد و جامعه آماري تحقيق به مديران ،سرپرستان و حسابرسان ارشد سازمان حسابرسي و حسابداران مستقلي كه به عنوان شريك يا مدير و يا حسابرس ارشد در موسسات حسابرسي خصوصي معتبر شاغل هستند مي باشد
با توجه به نتايج بدست آمده هردو فرضيه تحقيق رد مي شوند و مشخص مي گردند كه بين ميزان تجربه و اتكاي حسابرسان مستقل رابطه معنا داري وجود ندارد و همچنين بين ويژگي هاي حسابرسي داخلي و ميزان اتكاي حسابرسان مستقل رابطه معنا داري وجود ندارد
واژگان كليدي: اتكا به عملكرد حسابرسان داخلي،عوامل سازماني،عوامل محيطي،عوامل فردي،حسابرس مستقل ،حسابرس داخلي ، حسابرسي مالي، حسابرسي داخلي
مقدمه:
مسألـه اتكاء حسابرسان مستقل بر كار حسابرسان داخلي و شناخت راه كارهايي براي هماهنگ كردن فعاليتهاي آنها، با هدف كاهش هزينه حسابرسي افزايش كارايي فرآيند حسابرسي و جلوگيري از دوباره كاريهاي احتمالي از دير باز در سطح جهان مطرح بوده است.
انجمن‌هاي حرفه‌اي جهاني نيز در پاسخ به اين نياز بيانه‌هاي مختلفي را منتشر نموده‌اند. در آمريكا انجمن حسابدران رسمي آمريكا ابتدا استاندارد شماره9 (1) و سپس استاندارد شماره 65 (2) را در اين مورد منتشر نمود. در كانادا انجمن حسابداران خبره (3) رهنمودهايي در اين مورد به حسابرسان ارائه نموده است.
در ايران نيز اخيرا شاهد تحولات و پيشرفت‌هايي مهمي در حرفه‌ حسابرسي و حسابداري بوده‌ايم كه نمود بارز آن انتشار استانداردهاي حسابرسي توسط كميته فني سازمان حسابرسي استاندارد مربوط به “كميته فني سازمان حسابرسي، استانداردهاي حسابرسي، تهران 1378، بخش 61” ارزيابي كار و احد حسابرسي داخلي كه به ارتباط بين حسابرسان مستقل و داخلي پرداخته است، نشان دهنده اهميت موضوع مي باشد و انگيزه محقق را در پرداختن به اين موضوع بيشتر نموده و اميد است تحقيق حاضر گامي هر چند كوچك در جهت شناختن راه كارهاي عملي كاربرد استاندارد مزبور در سطح كشورمان باشد.
فصل اول
كليات تحقيق
1-1 مقدمه
در اين فصل به بيان موضوعاتي از قبيل بيان مساله، تاريخچه مطالعاتي، اهداف، فرضيات، و… تحقيق پرداخته مي شود.
2-1 تاريخچه مطالعاتي
1-2-1 تحقيقات داخلي
در سالهاي گذشته چند مقاله در رابطه با اين موضوع منتشر شده که مي توان به “بررسي ميزان اتکاي حسابرسان مستقل بر عملکرد حسابرسي داخلي سازمان ها در ايران-دکتر علي نيکخواه آزاد در سال 1376” و”عدم اتکاي حسابرسان مستقل بر کار حسابرسان داخلي -دکتر يحيي حساس يگانه در سال1381 “اشاره نمودکه به دليل اينکه در آن مقطع کار حسابرسي همانند امروز در ايران رواج نيافته بود نتايج ضد و نقيضي به دست آمده است. در اين راستا با توجه به استاندارد سازمان حسابرسي ” ارزيابي كار واحد حسابرسي داخلي”مي تواندبه عنوان راهكاري در اجراي برنامه حسابرسي و تحقيقات مرتبط مورد استفاده قرار گيرد0
عوامل موثر در اتكاي حسابرسان مستقل بر كار حسابرسان داخلي، محمدرضا نيكبخت _محمد مهدي معاذي نژاد كه نتايج زير بدست آمده است:
اتكا بر كار حسابرسان داخلي باعث صرفه جويي در هزينه و ارايه خدمات بيشتر به صاحبكار با همان هزينه مي شود . استفاده ي بهينه از كار حسابرس داخلي مي تواند كارايي و اثربخشي حسابرس مستقل را بهبود بخشد و ارزش حسابرس داخلي را براي صاحبكار افزايش دهد
2-2-1 تحقيقات خارجي
وارد 1 ، اولين تحقيق را در مورد اتكاي حسابرسان مستقل بر عملكرد حسابرسي داخلي انجام داد . نتايج تحقيق نشان داد كه صلاحيت حرفه يي، بيطرفي و كيفيت كار انجام شده مي تواند به عنوان عوامل مؤثر در ارزيابي عملكرد حسابرسي داخلي باشند
وارد و رابرستون 2 ، در كشور آمريكا اتكاء بر كار حسابرسان داخلي را بر تكيه بر استاندارد شماره ي 9 بيانيه ي استانداردهاي حسابرسي، بررسي كردند . نتايج تحقيقات آنان بيشتر براي آزمون بي طرفي در سطحي از مديريت كه حسابرسان داخلي نتايج و يافته هاي خود را به آنها گزارش مي دادند، تمركز داشت
عبدالخليق و همكاران ، تأثير سه تكنيك حسابرسي و دو متغير ديگر را در ارتباط با بي طرفي مورد بررسي قرار دادند . آنها به اين نتيجه رسيدند كه بي طرفي حسابرسان داخلي مي تواند به عنوان عامل تأثيرگذار بر اتكاي حسابرسان داخلي باشد
براون 3 ، در تحقيق خود به بررسي عوامل مؤثر در تعيين اتكا حسابرسان بر كارحسابرسان داخلي پرداخت . نتايج تحقيق نشان داد كه صلاحيت حرفه يي وبيطرفي مي تواند بعنوان عوامل موثر در ارزيابي عملكرد حسابرسي داخلي باشند
مارگهيم 4 ، در آمريكا عواملي را كه حسابرسان مستقل، آنهارا در تصميم گيري براي اتكا بر حسابرسان داخلي، مهم قلمداد مي كنند، را بررسي كرد . نتايج تحقيق نشان داد كه حسابرسان مستقل بر كار حسابرسان داخلي براي تعديل برنامه ي حسابرسي در شرايط صلاحيت و كيفيت كار پايين، اتكا نمي كنند. اما، آنان زمان برنامه ي حسابرسي را با توجه به صلاحيت و كيفيت كار افزايش وكاهش مي دهند
ميزر و اشنايدر 5 ، در آمريكا اهميت نسبي عواملي را كه در ارزيابي حسابرسان مستقل از عملكرد حسابرسي داخلي مهم هستند، را بررسي كردند . نتايج تحقيق نشان داد كه حسابرسان مستقل از بين سه عامل صلاحيت حرف ه يي، بيطرفي و كار انجام شده، كيفيت كار انجام شده را در آخرين اولويت مد نظر قرار مي دهند
ايج و فارلي 6 ، عواملي را كه حسابرسان مستقل در استراليا در ز مان ارزيابي عملكرد حسابرسي داخلي در نظر مي گيرد را بررسي كردند . نتايج تحقيقات آنان نشان داد كه مراقبت حرفه يي پس از صلاحيت حرفه يي از بيشترين اهميت براي حسابرسان مستقل دراتكا برعملكرد حسابرسي داخلي برخوردار است
مالتا 7 ، نياز حسابرسان مستقل آمريكا را جهت استفاده از عملكرد حسابرسان داخلي مورد بررسي قرار داد. نتايج تحقيق نشان داد زماني كه سطح ريسك ذاتي بالاست،حسابرسان از فرآيند پيچيدگي براي اتكا بر كار حسابرسان داخلي استفاده كرده و تأثيركار آنان را تنها زماني كه بي طرفي بالا باشد، در نظر مي گيرند. علاوه بر اين، نتايج تحقيق نشان داد كه در شرايط پايين بودن سطح ريسك ذاتي، صلاحيت حسابرس داخلي ازمهمترين عامل و بي طرفي و كيفيت كار انجام شده در رده ي بعدي قرار مي گيرد
كريشنامورتي ، در آمريكا يك رويكرد سلسله مراتبي را در ارزيابي از عملكرد حسابرسان داخل ي براي اتكا به كار آنان مورد بررسي قرار داد ودر مطالعه خود به اين نتيجه رسيد كه رابطه معنا داري بين بي طرفي و ارزيابي عملكرد حسابرسان داخلي توسط حسابرسان مستقل وجود دارد. وي معيارهاي بي طرفي را به شرح زير بيان نمود:
• سطحي از مديريت كه حسابرسي داخلي به آن گزارش مي دهد.جلوگيري از هرگونه تضاد وظايف
فلكس و همكاران 8 ، در تحقيق خود براي تعيين اثر مشاركت حسابرسي داخلي درحق الزحمه ي حسابرسي مستقل، در بخش دوم تحقيق خود عواملي را كه مشاركت حسابرسي داخلي را در حسابرسي صورتهاي مالي بسط و گسترش مي داد، بررسي كردند .نتايج تحقيق آنان نشان داد كه در شرايط پايين بودن ريسك ذاتي، دسترسي به حسابرسان داخلي مي تواند عامل مهمي در مشاركت حسابرسان مستقل و داخلي باشد
آلتواجري و همكاران در تحقيق خود تحت عنوان رابطه بين حسابرسان مستقل باحسابرسان داخلي در شركتهاي عربستان سعو دي در بخش چهارم تحقيق به اين نتيجه رسيدند كه حسابرسان مستقل توجه چنداني به كار حسابرسان داخلي ندارند و دامنه همكاري بين حسابرسان داخلي و مستقل محدود است و در رابطه با اتكاءحسابرسان مستقل بر كار حسابرسان داخلي بي طرفي، صلاحيت حرفه اي و تجربه كاري رامهمترين عوامل است كه بر دامنه رسيدگي حسابرسان مستقل تاثير مي گذارد
هامين فدذيل و همكاران ، در تحقيق خود تحت عنوان عمليا حسابرسي داخلي وسيستم كنترل هاي داخلي ، دريافتند كه ويژگي هاي مديريت واحد حسابرسي داخلي شامل برنامه حسابرسي، توانايي حرفه اي كادر حسابرسي و گزارش حسابرسي تاثير قابل ملاحظه اي بر ارزيابي ريسك حسابرسي توسط حسابرسان مستقل دارد
3-1 بيان مسئلـه
حسابرسان با اعتبار دادن به صورتهاي مالي شركتها، نقش حساسي را در فرآيند گزارشگري مالي ايفا مي‌كنند اگر چه استانداردهاي حسابرسي صريحاً مسئوليت خاصي را براي حسابرسان در كشف تقلب‌هاي احتمالي مديريت و تحريف صورتهاي مالي مشخص نكرده اما SAS. 53 9 حسابرسان راملزم مي‌كند به منظور كشف اشتباهات يا تخلفاتي كه مي‌توانند تأثير با اهميتي بر صورتها مالي داشته باشند آزمون‌هاي خاصي را طراحي و اجرا نمايند. از طرفي حسابرسان همواره در معرض دعاوي احتمالي استفاده كنندگان از گزارشهاي مالي قرار دارند به گونه‌اي كه بعضي از اين دعاوي مي‌توانند يك موسسه حسابرسي را از درجه اعتبار ساقط نمايند در همين راستا توجه به كار حسابرسان داخلي از دو جهت جائز اهميت است.
اول اينكه يكي از نشانه‌هاي مهم نارسائي سيستم كنترل داخلي، وجود يك واحد حسابرسي داخلي ضعيف مي‌باشد و حسابرسان مي‌توانند آنرا بعنوان نشانه‌‌اي براي برآورد ريسك كنترلي صاحبكار در نظر بگيرند.
دوم اينكه اجراي يك برنامه حسابرسي گسترده مستلزم صرف هزينه زيادي مي‌باشد ويژه اگر اجراي برنامه مزبور منجر به كشف تحريفهاي احتمالي نيز نگردد. از آنجا كه حسابرسي با محدوديت‌هاي مالي و زماني مواجه مي‌باشد ضروري است تا عواملي كه مي‌توانند باعث افزايش كارآيي و اثر بخشي فرآيند حسابرسي شده و از انجام كارهاي موازي و تكراري توسط حسابرسان جلوگيري نمايد به خوبي شناخته شوند. از جملـه اين عوامل ميزان اتكاء حسابرسان داخلي است. اين مسألـه يكي از چالش‌هاي مستمري است كه حرفه حسابرسي با آن روبرو مي‌باشد. از طرف ديگر اين واقعيت كه سازمان ها خدمات حسابرسي عمده‌اي از دو منبع متفاوت يعني حسابرسي مستقل و داخلي دريافت مي‌دارند باعث ايجاد يك توقع عمومي در مورد ارتباطات ميان اين دو گروه بعنوان مبنايي براي رسيدن به هماهنگي مطلوب بين آنها شده است.
اگر چه اين خدمات از دو منبع متفاوت دريافت مي‌شود اما هر دو گروه در انجام وظايفشان با اسناد و مدارك و پرسنل و سازمان واحدي سروكار دارند. به همين دليل احتمال وجود دوباره كاريهاي غير ضروري يا اعمال فشارهاي بيش از حد بر پرسنل سازمان اجتناب ناپذير است. در عين حال اين احتمال بالقوه وجود دارد كه هماهنگ كردن كار حسابرسان مستقل و داخلي اهداف سازمان را به شكل موثرتري محقق سازد.
در تحقق حاضر با توجه به بررسي مقدماتي انجام شده سوالاتي به شرح زير براي محقق مطرح است:
1 – بين تجارب حسابرسان مستقل و ميزان اتكا‎ آنها بر كار حسابرسان داخلي رابطه وجود دارد؟
2 – بين ويژگيهاي حسابرسي داخلي و ميزان اتكا حسابرسان مستقل رابطه وجود دارد؟
4-1 چارچوب نظري تحقيق
مساله اتکاي حسابرسان مستقل بر کار حسابرسان داخلي و شناخت راهکارهايي براي هماهنگ کردن فعاليت هاي آنها با هدف کاهش هزينه حسابرسي افزايش کارايي فرآيند حسابرسي و جلوگيري از دوباره کاري هاي احتمالي از دير باز در سطح جهان مطرح بوده است .
باتوجه به محدوديت هاي حسابرسي مستقل اتکا به عملکرد حسابرسان داخلي مي تواند موجب اثر بخشي فرايند حسابرسي گردد و بر اين اساس در اين تحقيق به اين موضوع مي پردازيم که ميزان تجربه حسابرس مستقل (متغير مستقل) بر ميزان اتکا بر کار حسابرسان داخلي اثر دارد(متغير وابسته) همچنين آيا ويژگي هاي حسابرسي داخلي (متغير مستقل) برميزان اتکا بر کار حسابرسان داخلي اثر دارد(متغير وابسته).
5-1 فرضيه‌هاي تحقيق
جهت پاسخ به سوالات تحقيق و دستيابي به اهداف آن فريضه‌هاي دوگانه تحقيق كه به مطالعه عوامل مرتبط با ميزان اتكا حسابرسان مستقل بر كار حسابرسان داخلي مي‌پردازد. به شكل زير تبين مي‌گردد‍:
1 – بين تجارب حسابرسان مستقل و ميزان اتكاء آنها بر كار حسابرسان داخلي رابطه وجود دارد.
2 – بين ويژگيهاي حسابرسي داخلي و ميزان اتكاء حسابرسان مستقل رابطه وجود دارد.
6-1 اهداف تحقيق
هدف تحقيق حاضر، تعيين ميزان تأثير تفاوت‌هاي كيفي دواير حسابرسي داخلي و تمايل حسابرسان مستقل نسبت به استفاده از كار آنها مي‌باشد. تحقيق همچنين تأثير نحوه برخورد حسابرسان مستقل در اختلاف نظرهاي احتمالي با صاحبكار برقضاو ت حرفه‌اي و ميزان اتكاءشان بر كار حسابرسان داخلي مطالعه مي‌نمايد.
بعلاوه هدف ديگر تحقيق تلاش براي تعيين تأثير تجارت قبلي حسابرسان مستقل درروياريي با اشتباهات و تخلفات بر ميزان اتكاء آنها بر كار حسابرسان داخلي مي‌باشد(حساس يگانه و خدري ، 1382، 38).
از طرفي اطلاعات حاصلـه از اين تحقيق ميتواند منجر به كسب درك و شناخت بهتري از استاندارد مربوط به “ارزيابي كار واحد حسابرسي داخلي” شده و در نشان دادن ميسر عملي كاربرد اين استاندارد واقع شود.
7-1 اهميت و ضرورت تحقيق
اگر چه SAS. 65 درباره استفاده از خدمات حسابرسان داخلي توسط حسابرسان مستقل رهنمودهاي كلي ارائه نموده است اما موانع و مشكلات موجود در روابط بين حسابرسان مستقل و حسابرسان داخلي همچنان به قوت خود باقي است. تلاش براي شناخت عواملي كه مي‌توانند مانع ارتباط مناسب بين حسابرسان مستقل و داخلي در نتيجه مانع اتكاء آنها بر كار حسابرسان داخلي شود مي‌تواند سهم بسزايي را در صرفه‌جويي منابع مادي و انساني افزايش كارايي حسابرسي و كاهش آسيب پذيري حرفه در قبال دعاوي احتمالي داشته باشد.
از سوي ديگر موسسات حسابرسي براي ادامه فعاليت در دنياي امروز مجبور به استفاده از تمامي امكانات بالقوه جهت كاهش بهاي تمام شده خدمات حسابرسي خود مي‌باشند كه در اين راستا مي‌توان با اتخاذ يك شيوه صحيح و منطقي و با استفاده از خدمات واحد حسابرسي داخلي از حجم عمليات حسابرسي مستقل كاسته و در نتيجه هزينه كمتري را متحمل شوند.
تدوين استاندارد‌هاي حسابرسي از جملـه استاندارد مربوط به ارزيابي كار واحد حسابرسي داخلي خود تأكيدي است بر اهميت ارتباط بين حسابرسان مستقل و داخلي در كشورمان از سويي تقويت و گسترش فرآيند پاسخگويي و پاسخدهي در چند سال اخير در فضاي كشور ضرورت تقويت و گسترش حرفه نوپاي حسابرسي داخلي را افزايش داده است با اين همه مشكلات باقي است.
بنابراين شناسايي عوامل مرتبط با ويژگيهاي حسابرسي داخلي به نوبه خود مي‌تواند باعث تقويت حرفه حسابرسي داخلي و گسترش استفاده از خدمات آن گردد(حساس يگانه و خدري ، 1382، 49).
ضرورت ديگر تحقيق شناسايي موانع موجود بر سر راه هماهنگي موثر بين فعاليتهاي حسابرسي داخلي و مستقل و يافتن راههاي عملي براي كار بر استاندارد مربوط به ارزيابي كار واحد حسابرسي داخلي و بهبود احتمالي آن مي‌باشد.
8-1 حدود مطالعاتي
1-8-1 قلمرو مکاني تحقيق:
اين تحقيق در سازمان حسابرسي و موسسات خصوصي حسابرسي معتبر در شهر تهران صورت گرفته است.
2-8-1 قلمرو زماني تحقيق:
تحقيق در طي بازده زماني بهار1390 صورت گرفته است.
9-1 تعاريف عملياتي
ارايه تعاريف عملياتي براي متغيرهاي تحقيق ضروري مي‌باشد بويژه در مورد متغيرها و مفاهيمي كه تعريف يكساني از آنها در دسترس نباشد و توافق عام در مورد آنها وجود نداشته باشد.
به منظور حصول نگرش واحد به متغيرهاي تحقيق و احتراز از برداشت‌هاي متفاوت، تعاريف عملياتي متغيرهاي تحقيق ارائه مي‌گردد.
اتكاء به عملكرد حسابرسي داخلي: قبول نتايج حاصلـه از حسابرسي داخلي به عنوان جايگزين نتايج حاصلـه از آزمونهاي محتوا كه توسط حسابرسان مستقل انجام مي‌گيرد (همان منبع ، 52).
عوامل سازماني: آن گروه از ويژگيهاي حاكم بر سيستم حسابرسي داخلي كه در كنترل سازمان مي‌باشد و بر مبناي تصميم مديران طراحي مي‌شوند. همانند جايگاه حسابرسي داخلي در ساختار سازماني (همان منبع، 52).
عوامل محيطي: آن گروه از ويژگيهاي حاكم بر سيستم حسابرسي داخلي كه تابع شرايط محيطي بوده و در كنترل مديران سازمان نمي‌باشد. همانند آشنايي جامعه به خدمات حسابرسي داخلي (مهام، 1382، 36).
عوامل فردي: آن گروه از ويژگيهايي كه منحصر به حسابرس داخلي بوده و در كنترل شرايط محيطي و يا مديران سازمان نمي‌باشد همانند تجربه حرفه‌اي حسابرس داخلي(حساس يگانه و خدري ، 1382، 53).
حسابرس مستقل: شخصي كه به حرفه حسابرسي مشغول است و كارمند سازمان مورد حسابرسي نمي‌باشد(همان منبع، 53).
حسابرسي مالي: حسابرسي ساليانه صورتهاي مالي اساسي (همان منبع، 53).
حسابرسي داخلي: فعاليت حسابرسي كه درون سازمان توسط حسابرس داخلي انجام مي‌گيرد.
حسابرس داخلي: شخصي كه به حرفه حسابرسي مشغول است و كارمند سازمان مورد حسابرسي مي‌باشد (مهام،1382، 36).
فصل دوم
مروري بر ادبيات تحقيق
1-2 بخش يكم: كليات
1-1-2 مقدمه
حسابرسي به طور كلي فرآيند است كه طي آن شخصي مستقل و با صلاحيت حرفه‌اي برمبناي شواهد جمع‌آوري شده، تطابق اطلاعات كسب شده را با معيارهاي از قبل تعيين شده، مشخص مي‌سازد. در حسابرسي مالي مندرجات صورتهاي مالي بر مبناي معيارهاي از قبل تعيين شده از اصول متداول حسابداري مي‌باشد ارزيابي مي‌شوند.
حسابرس پس از ارزيابي، نظر خود را نسبت به صورتهاي مالي طي گزارش حسابرسي ارائه مي‌نمايد. حسابرسي با اظهار نظر نسبت به صورتهاي مالي، مهمترين نقش خود يعني اعتبار دهي را ايفا مي‌كند. براي درك بهتر نقش حسابرس، نياز به درك ماهيت حسابرسي مي‌باشد. در اين بخش ضمن بررسي پيشينه تاريخي حسابرسي، ماهيت حسابرس داخلي و مستقل و بالاخره فرايند حسابرسي مستقل مورد بررسي قرار مي‌گيرد.
2-1-2 پيشينه تاريخي حسابرسي
زمانهاي بسيار دور: اگر چه حسابرسي به صورت امروزي داراي سابقه نسبتاً كوتاهي است، ولي حسابرسي به مفهوم عام كلمه يعني رسيدگي به حساب و كتاب، سابقه‌اي طولاني دارد. آغاز حسابرسي به 3500 سال قبل از ميلاد مسيح بر مي‌گردد (ساير، 1996، ص 18)10.
اولين نشانه‌هاي وجود عمليات مالي در گذشته‌هاي دور لوحه‌هاي سفاليني است كه در بين‌النهرين بدست آمده است. نقوش برجسته و تصاوير اين لوحه‌ها، مبين وجود رسيدگي و مميزي در آن زمانها مي‌باشد.
شواهد تاريخي نشان مي‌دهد كه مصريان قديم، ايرانيان، چيني‌ها و عبريان سيستمهايي شبيه به سيستمهاي كنترلي و مميزي امروزي را در اختيار داشته‌اند. به طور نمونه مي‌توان به اخذ رسيد توسط مصريان در قبال تحويل حبوبات به انبار غلـه اشاره كرد.
در ايران عصر هخامنشي، نظام مالي و پولي جامع و منسجمي برقرار بوده و حساب درآمدها و مخارج حكومت به دقت ثبت، نگهداري و كنترل مي‌شده است. در روم باستان حسابداري پيشرفته‌اي وجود داشته است. آنها نوعي حساب جمع و خرج نگهداري نموده و به اين حسابها رسيدگي مي‌كرده‌اند. رسيدگي به حسابها توسط گماشتگاني كه مسئوليت كشف تقلبات را نيز به عهده داشته‌اند، انجام مي‌شده است. يونانيان اعتقاد به لزوم استقرار كنترلـهاي داخلي داشته و براي هر فعاليتي، اختيارات تعريف شده‌اي در نظر مي‌گرفتند. تدوين اين اختيارات روش مستقيمي براي كنترل داخلي بوده است.
با ظهور اسلام در سال 610 ميلادي مسلمانان نيز در جهت اعتلاي حرفه مالي تلاش نموده‌اند. اوج شكوفايي تلاش آنها گسترش مفهوم حسابرسي دولتي مي‌باشد. از آنجا كه در حكومت اسلامي، مقامات دولتي در برابر جمع‌آوري و استفاده صحيح از منابع مسئوليت دارند، خلفاي اسلامي دواير جداگانه‌اي براي ثبت عمليات مالي و رسيدگي به‌ آنها ايجاد و نگهداري مي‌كرده‌اند(ساير، 1996، ص 18)11.
سده‌هاي مياني: تجارت پيشرفته ايتالياييها در خلال قرن 13 ميلادي، براي اولين بار موجب نگهداري، ثبت و ضبط رويدادهاي مالي گرديد و پس از آن سيستم دفتر داري دوبل متولد شد. حسابرسي بعد از تولد سيستم دفترداري دوبل، به طور جدي زماني مطرح شد كه يك حسابرس بعنوان نماينده از طرف ملكه ايزابلا (1)، كلمبوس (2) را در سفر به دنياي جديد همراهي مي‌كرد.
انقلاب صنعتي: حسابرسي به شيوه امروزي در انگلستان و در خلال انقلاب صنعتي پديد آمد. سازمانها، حسابداران را در جهت ثبت و ضبط رويدادهاي مالي خود به كار مي‌گماردند. حسابداران مسئوليت حسابرسي، مميزي ثبتهاي اعمال شده در دفاتر، تطبيق آن با مدارك و شواهد موجود را نيز به عهده داشتند. وظيفه اصلي حسابرسي در آن زمان كشف تقلب و سوء استفاده بوده است.
سده‌هاي اخير: در خلال قرن 19 ميلادي، حسابرسي از طريق سرمايه‌گذاران بريتانيايي به ايالات متحده آمريكا منتقل شد. سرمايه‌گذاران بريتانيايي كه مبالغ هنگفتي را در شركتهاي آمريكايي سرمايه گذاري كرده بودند، به جهت كنترل و حفظ سرمايه‌هاي خود، روشها و شيوه‌هاي حسابرسي را كه قبلاً در مستعمرات به كار بسته بودند، به ايالات متحده منتقل نمودند. در اين دوران ما شاهد تحولات در اهداف و تئوريهاي حسابرسي هستيم. حسابرسي به عنوان ابزاري در جهت كشف تقلب و سوءاستفاده به ابزاري جهت جلوگيري از تقلب و سوءاستفاده تبديل مي‌شود و متعاقباً توجه محافل مالي و سرمايه‌گذاري به اهميت و اعتماد صورتهاي مالي (ترازنامه و سود و زيان) جلب گرديده و از حسابرسان بررسي و تأييد ارقام آنها درخواست مي‌شود. بدين ترتيب حسابرسي ترازنامه با تأكيد و تمركز روي تحليل حسابها جايگاه خود را مي‌يابد.
همزمان با توسعه سريع شركتهاي بزرگ در انگلستان و آمريكا، فنون نمونه‌گيري پا به عرصه حرفه حسابرسي نهاد. اين شيوه نوين رسيدگي، روند حسابرسي را از اثبات تمام معاملات به آزمون معاملات انتخاب شده تبديل كرد. تجربه حسابرسان در فنون نمونه‌گيري، ضرورت ايجاد كنترلـهاي داخلي را نمايان ساخت. از آنجا كه ارزيابي كنترلـهاي داخلي، پيش‌نياز كاربرد موفقيت آميز فنون نمونه‌گيري است، لذا ضرورت وجود حسابرسان داخلي به عنوان ارزيابي سيستم كنترل داخلي در سال 1941 مطرح شد (نبوي و ديگران، 1368، ص 168).
در همين سالـهاست كه كفايت حسابرسي صورتهاي مالي براي حفظ منافع سرمايه‌گذاران مورد ترديد قرار گرفت و حسابرسي عملكرد مطرح گرديد. بدين ترتيب حسابرسان در كنار انجام وظايف قبلي خود (حسابرسي صورتهاي مالي و رعايت)، مي‌بايست به بررسي افزايش كارايي، اثر‌بخشي و صرفه‌هاي اقتصادي (حسابرسي عملكرد) نيز بپردازند.
از سال 1972 به بعد در كنار تحولات عنوان شده ما شاهد تدوين استانداردها و بيانيه‌هاي حسابرسي توسط مراجع حرفه‌اي و نهادهاي عمومي هستيم (ارباب سليماني و نفري، 1371، ص 23).
اين استانداردها كه مقررات لازم‌الاجرايي براي سنجش كيفيت اجراي كار حسابرسي مي‌باشند، حسابرسان را در اجراي وظايف خود با كيفيت كار بالا و هماهنگ با ساير حسابرسان مستقل ياري مي‌دهند.
حسابرسي در آستانه قرن 21: اينترنت، تلفنهاي همراه، شبكه‌هاي ماهواره، تجارب بدون كاغذ و گسترش نقاط تجاري جهاني را بوجود آورده است. جهاني شدن تجارب و توسعه بازار، ضرورت اعمال ضواربط و رهنمودهاي يكساني مرسوم به استاندارد سازي عمليات مالي و حسابداري شركتها، مؤسسه‌ها و دولتها را در يك محيط بين‌المللي براي عمليات حسابرسي ايجاب مي‌كند. نقش حسابرسان در يك محيط متغير جهاني نيز به طور مداوم تغيير خواهد كرد. گرايش فعاليت حسابرسان به سوي پردازش اطلاعات خام به صورت قابل درك براي سازمان خواهد بود، و حسابرسان بايد بتوانند اطلاعات فردا را به مشتريان امروز عرضه كنند.
تغييرات سريع و پرشتاب فن‌آوري اطلاعات، دستيابي همگاني به اينترنت و شبكه‌هاي پردازش اطلاعات موجب خواهد شد كه حسابرسان و ظايفي بيشتر از وظايف كنوني خود داشته باشند. مسئوليت اجتماعي حسابرسان مستقل در قبال دولت، جامعه و سهامداران شركتها، اين مسئلـه حياتي را بوجود آورده كه حسابرسان مستقل به عنوان تنها مرجع قابل اتكاء براي هرگونه مشاوره چند مهارتي مديران به شمار روند. در عصر فردا صنعت آينده حسابرسان به عنوان بخشي از مجموعه‌هاي مشاوره‌اي مديريت انجام وظيفه خواهند نمود.
3-1-2 حسابرسي نوين در ايران
انديشه حسابرسي واحدهاي اقتصادي در ايران زاده تغييرات و تحولات اقتصادي كشور نبوده است، به عبارت ديگر، پيدايش و گسترش شركتهاي سهامي و توسعه بازار سرمايه، نياز به حسابرسي را پديد نياورده بلكه در الگو برداري بدون مضمون از روابط اقتصادي – اجتماعي غرب، در قانون تجارب سال 1310 كه به اقتباس از قانون تجارت بلژيك تهيه و تصويب شده در مبحث راجع به شركتهاي سهامي مقرر گرديده كه مجمع عمومي هر شركت سهامي يك يا چند بازرس (مفتش) را از بين صاحبان سهام يا از خارج انتخاب كند تا با رسيدگي به حسابها و اسناد و مدارك شركت، درباره اوضاع عمومي شركت و صورتهاي مالي كه توسط مديريت تهيه مي‌شود گزارشي به مجمع عمومي صاحبان سهام در سال بعد بدهد. (ماده 61 قانون تجارب) (ارباب سليماني و نفري، 1371، ص 7-1).
اگر چه مجامع عمومي شركتهايي كه پس از اين قانون ظاهراً به شكل سهامي تشكيل گرديدند. بنابرالزام مزبور بازرس يا بازرساني را انتخاب مي‌كردند و اين بازرسان گاه به حسابهاي شركت نيز رسيدگي مي‌نمودند، اما انجام حسابرسي در معناي متعارف آن توسط بازرسان در كار نبوده است.
در سالـها بعد از جنگ جهاني دوم، با مراجعه عده‌اي از جوانان ايراني كه براي كارآموزي و تحصيل در رشته حسابداري و حسابرسي به كشور انگلستان عزيمت كرده بودند، فكر حسابداري عمومي و حسابرسي مستقل در كشور ما به تدريج معرفي شد. تا سال 1335 اقدام مؤثري در شناسايي اهميت و استقلال اين حرفه و ايجاد انجمن حرفه‌اي حسابداران و حسابرسان مستقل برداشته نشد. در اين سال با تصويب قانون ماليات بر درآمد، نخستين مرحلـه رسميت حرفه حسابداري و حسابرسي در ايران آغاز شد.
در سال 1345 انجمن حسابداران ايران با هدف توسعه حرفه حسابداري و حسابرسي تأسيس گرديد. در همين سال به منظور تعيين و معرفي حسابداران رسمي و فراهم آوردن وسايل لازم براي بالا بردن سطح معلومات حسابداري و تهيه زمينه مساعدي براي تدوين و نظارت در اجراي موازين حرفه، كانون حسابداران رسمي تشكيل شد. پس از تصويب آيين‌نامه انتخاب حسابداران رسمي و اساسنامه كانون، حسابداران رسمي منتخب از بعد مالياتي، رسيدگي به دفاتر و حساب سود و زيان و ترازنامه مؤديان را در مورد ارجاعي به عهد گرفتند.
در سال 1347، شركتهاي سهامي عام طبق ماده 242 قانون تجارت، موظف شدند كه به حسابهاي سود و زيان و ترازنامه شركت، گزارش حسابداران رسمي را نيز ضميمه كنند.
حسابداران رسمي نيز مكلف شدند كه در گزارش خود علاوه بر اظهار نظر درباره حسابهاي شركت گواهي نمايد كه صورتهاي مالي تنظيم شده از طرف هيئت مديره وضع مالي شركت را به نحو صحيح و روشن نشان مي‌دهد. به اين ترتيب موضوع حسابرسي شركتهاي سهامي در قانون تجارت جاي باز كرد.
در سال 1350 شركت سهامي حسابرسي كه سهام آن تماماً متعلق به دولت بود، به منظور انجام خدمات حسابرسي شركتهاي تابعه وزارت آب و برق تشكيل شد، كه بعدها، حسابرسي اغلب شركتهاي دولتي به اين شركت واگذار گرديد.
در طول سالـهاي 1345 تا 1357 در قوانين ديگري مثل قوانين مربوط به بورس اوراق بهادر يا شركتهاي تعاوني، حسابرسي الزامي گرديد. پس از انقلاب اسلامي در سال 1357، و مصادره شدن شركتهاي متعلق به سرمايه‌داران وابسته به رژيم گذشته و ملي شدن تعدادي از صنايع و واحدها، ادامه فعاليت مؤسسه‌هاي حسابرسي خصوصي و خارجي، با اشكالاتي مواجه شد. بنابراين، از سال 1359 تا سال 1361 مؤسسه‌هاي حسابرسي سازمان صنايع ملي و سازمان برنامه، بنياد مستضعفان و بنياد شهيد تشكيل گرديد. اين مؤسسه‌ها حسابداران شاغل در مؤسسه‌هاي حسابرسي سابق را به خدمت گرفته و هر يك در قلمرو مالكيت و كنترل سازمان مربوط، حسابرسي شركتها را به عهده گرفتند.
در سال 1362 موضوع ادغام مؤسسه‌هاي حسابرسي بخش عمومي مطرح و قانون تشكيل سازمان حسابرسي به تصويب رسيد. با تصويب اساسنامه قانوني سازمان حسابرسي در سال 1366، مؤسسه‌هاي حسابرسي موجود، در بخش دولتي ادغام و سازمان حسابرسي تشكيل گرديد.
در قانون و اساسنامه قانوني مزبور وظايف بازرس قانوني و امور حسابرسي كليه دستگاههايي كه مالكيت عمومي بر آنها مترتب است، منحصراً به سازمان حسابرسي محول گرديد و علاوه بر آن سازمان حسابرسي به عنوان مرجع تخصصي و رسمي تدوين اصول و ضوابط حسابداري و حسابرسي تعيين گرديد. بدين ترتيب، براي نخستين بار و ظايف بازرسي قانوني و حسابرسي عملاً با يكديگر تلفيق، سازماني براي انجام حسابرسي مؤسسه‌هاي انتفاعي بخش عمومي معين و مرجع رسمي براي تدوين اصول و استانداردهاي حسابداري و حسابرسي مقرر گرديد.
در سال 1372 قانون استفاده از خدمات تخصصي و حرفه‌اي حسابداران ذيصلاح به عنوان حسابدار رسمي به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد. پس از تصويب آيين‌نامه تعيين صلاحيت حرفه‌اي حسابداران رسمي در سال 1374 و تصويب اساسنامه جامعه حسابداران رسمي در سال 1378 توسط هيئت محترم وزيران، در سال 1379 آيين‌نامه چگونگي استفاده از خدمات و گزارشهاي حسابداران رسمي و مؤسسه‌هاي حسابرسي مورد تصويب هيئت محترم وزيران قرار گرفت.
لازم به ذكر است كه سازمان حسابرسي به عنوان متولي كليه امور مربوط به حسابداري و حسابرسي در ايران، در سال 1377 موفق گرديد طي دو كتاب مجزا استانداردهاي حسابداري و حسابرسي را به جامعه حرفه‌اي عرضه دارد. كليه حسابداران و حسابرسان از ابتداي سال 1378 ملزم به رعايت اصول و ضوابط عنوان شده در اين استانداردها مي‌باشند.
4-1-2 سوابق تحقيق
در سالهاي گذشته چند مقاله در رابطه با اين موضوع منتشر شده که مي توان به “بررسي ميزان اتکاي حسابرسان مستقل بر عملکرد حسابرسي داخلي سازمان ها در ايران-دکتر علي نيکخواه آزاد در سال 1376” و”عدم اتکاي حسابرسان مستقل بر کار حسابرسان داخلي -دکتر يحيي حساس يگانه در سال1381 “اشاره نمودکه به دليل اينکه در آن مقطع کار حسابرسي همانند امروز در ايران رواج نيافته بود نتايج ضد و نقيضي به دست آمده است. در اين راستا با توجه به استاندارد سازمان حسابرسي ” ارزيابي كار واحد حسابرسي داخلي”مي تواندبه عنوان راهكاري در اجراي برنامه حسابرسي و تحقيقات مرتبط مورد استفاده قرار گيرد0
عوامل موثر در اتكاي حسابرسان مستقل بر كار حسابرسان داخلي، محمدرضا نيكبخت _محمد مهدي معاذي نژاد كه نتايج زير بدست آمده است:
اتكا بر كار حسابرسان داخلي باعث صرفه جويي در هزينه و ارايه خدمات بيشتر به صاحبكار با همان هزينه مي شود . استفاده ي بهينه از كار حسابرس داخلي مي تواند كارايي و اثربخشي حسابرسي مستقل را بهبود بخشد و ارزش حسابرسي داخلي را براي صاحبكار افزايش دهد
5-1-2حسابرسي چيست؟
براي يافتن مفهوم حسابرسي، ديدگاههاي تني چند از صاحب‌نظران، مورد بررسي قرار خواهد گرفت:
حسابرسي عبارت از رسيدگي به صورتهاي مالي واحد تجاري توسط حسابداران مستقل است. حسابرسي شامل بررسي و تحقيق در مورد ثبتهاي حسابداري و ساير مداركي است كه صورتهاي مالي متكي به آنهاست. حسابرس از طريق انجام مطالعه و ارزيابي سيستم كنترل داخلي واحد تجاري، بازرسي مدارك، مشاهده داراييها، استعلام و پرسش در واحد تجاري و خارج از آن و اعمال ساير روشهاي حسابرسي، مداركي فراهم مي‌سازد كه براي تعيين اينكه صورتهاي مالي نشانگر تصوير مطلوب و معقولي از وضعيت مالي واحد تجاري و نتايج فعاليت آن در طي دوره مورد رسيدگي است، ضرورت دارد (وحيدي اليزه‌اي، 1372، ص9).
حسابرسي را رسيدگي و اظهار نظر درباره صحت نسبي و قابليت قبول اقلام مربوط به وضع مالي و نتايج حاصل از فعاليتهاي مالي (مندرج در تراز نامه و صورت سود و زيان) مؤسسه‌ها نيز تعريف كرده‌اند (نبوي، 1368، ص 9).
يكي از جامع‌ترين تعاريف حسابرسي را در نشريه شماره 78 سازمان حسابرسي مي‌توان ديد.
حسابرسي عبارت از بازرسي جستجو گرانه مدارك حسابداري و ساير شواهد زيربناي صورتهاي مالي مي‌باشد. حسابرسان از راه كسب آگاهي از سيستم كنترل داخلي و بازرسي مدارك، مشاهده داراييها، پرسش از منابع داخل و خارج شركت و اجراي ساير روشهاي رسيدگي، شواهد لازمرا براي تعيين اينكه صورتهاي مالي، تصويري مطلوب و به نسبت كامل از وضعيت مالي شركت و فعاليتهاي آن در طول دروه مورد رسيدگي ارائه مي‌كند يا خير، گردآوري مي‌كنند (ارباب سليماني و نفري 1371، ص 2).
در اغلب متون تخصصي حسابرسي، تعريف ارائه شده در مورد حسابرسي فقط جنبه حسابرسي صورتهاي مالي (آنچه مد نظر اين پژوهش است) را در بر مي‌گيرد. اما براي درك بهتر حسابرسي نياز به داشتن تعريف جامع از آن است، اين تعريف را كميته مسئول تدوين بيانيه‌هاي مفاهيم بنيادي حسابرسي انجمن حسابداران آمريكا12 ارائه نموده است.
حسابرسي فرايندي است منظم و با قاعده (سيستماتيك) جهت جمع‌آوري و ارزيابي بيطرفانه شواهد دربارة ادعاهاي مربوط به فعاليتها و وقايع اقتصادي، به منظور تعيين درجه انطباق اين ادعاهاي مربوط به فعاليتها و وقايع اقتصادي، به منظور تعيين درجه انطباق اين ادعاها (اظهارات) با معيارهاي از پيش تعيين شده و گزارش نتايج به افراد ذينفع (نيكخواه آزاد، 1377، ص 3).
اين تعريف آنچنان جامع است كه حسابرسي صورتهاي مالي، حسابرسي عملياتي، حسابرسي رعايت و حسابرسي جامع را در بر مي‌گيرد. (در ادامه اين بخش هر



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید