تقديم به
نازنين الهه مهرباني
مادر
و تقديم به مظهر قدرت و رشادت
پدر
كه هميشه در همه لحظات زندگي بهترين دوست من بودند
با ميد اينكه
اين چراغ هدايت و آتش عشق در زندگي‌ام نورافشاني كنند
و
اين قابل برگ سبزي نثار بزرگي اين دو جاودانه، دو دريا و دو محراب و عبادگاه دلم
سپاسگزاري
شكر بي پايان تو را اي محبوب محبان ، اي معشوق عاشقان ، اي پناه بي پناهان ، اي درمان دردمندان سرمايه و بناي مستمندان .
كدامين عاشق دلباخته با پاي دل به سويت
آمد اما با ديده جان به ديدارت
نائل نشد.آنان كه در اين
درياي پرخروش
حيات با پاي دل به سويت
آمدند با ديده جان به
ديدارت نائل
شدند .
سپاسگزارم خداوندي را كه انسان را آفريد و او را به زيور عقل و خرد آراست و بر ساير مخلوقات برتري داد وتوانستيم با استعانت به او در صراط حق پويي طلب شعور و معنويت در كنار علم و تخصص گام برداريم.
بجاست از بذل عنايات استاد معزز و فرزانه ام جناب آقاي دکتر محمد مرادي که راهنماي نگارنده در جريان شکل گيري منطقي اين پژوهش بوده اند کمال سپاس و تشکر را داشته باشم. همينطور از ارشادات جناب آقاي دکتر مهدي پيرنيا که از خرمن فضل بي منتهايشان خوشه ها چيدم سپاسگزاري بنمايم.
فهرست منابع
چکيده11
فصل اول12
مقدمه13
فصل دوم14
1- تاريخچه15
2-1- اهميت اقتصادي و سطح زير کشت16
3-1- ارزش غذايي پسته17
4-1- گياهشناسي پسته18
5-1- مهمترين گونه¬هاي جنس پسته18
6-1- ويژگيهاي اکولوژيکي پسته20
7-1- مهمترين ارقام پسته21
9-1- مهمترين بيماريهاي پسته23
1-9- 1- ماسوي پسته (Stigmatomycosis)23
2-9- 1-كپك ناشي از Aspergillus flavus24
3-9- 1-پژمردگي ورتيسيليومي پسته (verticillium wilt Pistachio)24
4-9- 1- پوسيدگي رايزوكتونيايي طوقه وريشه پسته (Rhizoctonia solani)25
5-9- 1-بيماري سرخشکيدگي شاخه هاي پسته25
6-9- 1- پوسيدگي طوقه وريشه (انگومك) پسته26
1-6-9- 1- رده بندي عامل بيماري( P. megasperma)27
2-6-9- 1-مشخصات عامل بيماري( Ph. megasperma)28
3-6-1- 9-ميزان پراکندگي، دامنه ميزباني و نحوه خسارت Ph. megasperma29
4-6-9- 1- علائم بيماري پوسيدگي طوقه وريشه در پسته29
5-6-9- 1-چرخه زندگي عامل بيماري(Ph. megasperma)29
6-6-9- 1-عوامل موثر برتوسعه و پيشرفت بيماري30
7-6-9- 1-عکس العمل پايه هاي پسته به گونه هاي Phytophthora30
8-6-9- 1-انتشار گونه هاي Phytophthora در آب31
9-6-9- 1-کنترل بيماري پوسيدگي طوقه وريشه پسته31
11-6-9- 1- مروري بر دستاوردهاي پيشين در زمينه کنترل بيولوژيکي فيتوفتورا :33
1-2- تاريخچه و اهميت كنترل بيولوژيك37
2-2-كنترل بيولوژيك38
3-2- ويژگي هاي مهم يك عامل بيوکنترل38
1-3-2- روابط بين ميزبان و بيمارگر38
2-3-2- روابط بين ميزبان و عامل بيوکنترل39
3-3-2- روابط بين بيمارگر و عامل بيوکنترل39
4-2- ملاحظات اکولوژيکي در کنترل بيولوژيک39
1-4-2- خاک هاي بازدارنده بيماري ((Suppressive soil39
2-4-2- افزايش مواد آلي و كمپوست ها به خاك41
5-2- نقش موجودات زنده در كنترل بيولوژيك بيماري ها41
6-2- روشهاي فعاليت عوامل بيوکنترل42
1-6-2- روشهاي فعاليت غير مستقيم42
2-6-2- روشهاي فعاليت مستقيم42
1-2-6-2- رقابت42
2-2-6-2- پارازيتيسم42
3-2-6-2- آنتي بيوتيك ها43
1-3-2-6-2- توليد آنتي¬بيوتيك43
2-3-2-6-2- آنتي¬بيوتيك ها در كشاورزي44
3-3-2-6-2-توليد آنتي¬بيوتيك و تقابل با ميكروارگانيسم هاي خاك44
4-3-2-6-2- شواهد ژنتيكي از نقش آنتي بيوتيك ها در بيوكنترل45
7-2- كاربرد مخلوط آنتاگونيست ها45
8-2- تلفيق عوامل بيوكنترل با سموم شيميايي46
9-2- توليد انبوه عوامل بيوكنترل46
10-2- نقش باکتري هاي Pseudomonas و Bacillusدر کنترل بيولوژيکي47
1-10-2- Pseudomonas47
2-10-2- Bacillus49
فصل سوم51
1-3 جداسازي عامل بيماري52
2-3 جداسازي52
1-2-3- جداسازي عامل بيماري از بافت گياه بيمار52
2-2-3- جداسازي عامل بيماري از خاک53
1-2-2-3- استفاده از برگ مرکبات53
3-3- خالص سازي عامل بيماري53
4-3 تشخيص عامل بيماري53
1-4-3 توليد اسپورانژيوم54
2-4-3 بررسي ميزان رشد در دما هاي مختلف54
6-3 روش نگهداري جدايه‌هاي Phytophthora55
7-3 نمونه‌برداري از خاك باغات پسته جهت جداسازي آنتاگونيست55
رايزوسفر درخت پسته59
8-3 جداسازي جدايه هاي باكتريايي ازخاک باغ و رايزوسفر باغ پسته63
9-3 خالص‌سازي استرين ‌ها63
10-3 نگهداري استرين ‌هاي خالص شده64
1-10-3 نگهداري در آب مقطر استريل64
2-10-3 نگهداري برروي محيط كشت NA64
11-3 شناسايي جدايه ها64
12-3 بررسي تاثير بازدارندگي جدايه‌هاي باكتريايي روي رشد رويشي p.megasperma 64
1-12-3 کشت متقابل64
2-12-3 آزمون کلروفرم64
3-12-3 بررسي مواد فرار جدايه هاي باکتريايي روي رشد رويشي P.megasperma 65
-12-3 بررسي تأثير ترشحات مايع خارج سلولي روي رشد رويشي P.megasperma66
3-13 تاثير بازدارندگي جدايه‌هاي باكتريايي بر رشد P. megasperma66
1-13-3 کشت متقابل66
2-13-3 آزمون کلرفرم در هدايت هاي الکتريکي دلخواه68
3-13-3 تست مواد فرار در هدايت هاي الکتريکي دلخواه69
-13-3 بررسي تأثير ترشحات مايع خارج سلولي اتوكلاو شده روي رشد رويشي P.megasperma 69
14-3 مطالعات گلخانه اي70
1-14-3 انتخاب جدايه هاي باکتريايي جهت بررسي تاثير فعاليتهاي آنتاگونيستي70
-2-14-3- کاشت پسته70
3-14-3- رساندن خاک گلدانها به هدايت هاي الکتريکي دلخواه71
4-14-3- تکثير اينوکلوم قارچ P.megasperma روي دانه گندم71
5-14-3- تهيه اينوکلوم از جدايه هاي آنتاگونيست72
6-14-3- مايه زني گلدانها با قارچ P.megasperma و جدايه هاي باکتري72
فصل چهارم74
1-4- شناسايي قارچ P. megasperma75
2-4 بررسي ميزان رشد شعاعي قارچ P.megasperma در هدايت هاي الکتريکي مختلف75
هدايت هاي الکتريکي76
3-14 آزمون بيماريزايي روي نهال هاي پسته رقم موسي آبادي76
4-4 بررسي رهمکنش جدايه هاي مختلف باکتريايي با قارچ P.megasperma 76
1-4-4 بررسي برهمکنش بين جدايه هاي مختلف باکتريايي با قارچ P.megasperma 76
1-1-4-4 کشت متقابل77
2-1-4-4 آزمون کلرفرم يا تست مواد غير فرار در هدايت الکتريکي مختلف79
3-1-4-4- آزمون توليد مواد فرار در هدايت هاي الکتريکي مختلف82
4-1-4-4- آزمون توليد آنتي بيوتيک در هدايت هاي الکتريکي مختلف83
2-4-4- بررسي برهمکنش بين جدايه هاي مختلف باکتريايي با قارچ P.megasperma 86
1-2-4-4کشت متقابل86
2-2-4-4 آزمون کلروفرم يا تست مواد غير فرار86
3-2-4-4 بررسي مواد فرار ضدقارچي87
4-2-4-4- بررسي درصد بازدارندگي توليد آنتي بيوتيک87
10-4- مطالعات مولکولي88
11-4مطالعات گلخانه اي88
1-11-4- بررسي تاثير جدايه هاي آنتاگونيست و هدايت هاي الکتريکي 88
1-1-11-4- طول ساقه88
2-1-11-4-وزن تر ساقه89
3-1-11-4- وزن خشک ساقه89
4-1-11-4- وزن خشک ريشه89
تصوير3- علائم بيماري در محل طوقه آلوده به بيماري102
تصوير4- آزمون کشت متقابل جدايه شماره 123102
تصوير5- آزمون کلرفرم جدايه شماره123103
تصوير6-توليد مواد فرار در جدايه شماره 123103
تصوير7-مايه زني گلدانهابا p.megasperma104
منابع106
فهرست جداول
جدول1-3 منطقه و محل جداسازي جدايه هاي باکتريايي56
جدول 2-3 مقدار نمک لازم اضافه شده به محيط براي رسيدن به هدايت هاي الکتريکي دلخواه67
جدول 3-3 مقدار نمک اضافه شده به خاک گلدان براي رسيدن به هدايت الکتريکي دلخواه71
جدول4-3 تيمارهاي اين آزمايشمات73
جدول1-4 مقايسه رشد روشي قارچ P. megaspermaدردماهاي مختلف75
جدول2-4 مقايسه رشد شعاعي P.megasperma در هدايت هاي الکتريکي مختلف76
جدول3-4 بررسي آزمون کشت متقابل در هدايت الکتريکي 2 دسي زيمنس بر متر77
جدول 4-4 بررسي آزمون کشت متقابل در هدايت الکتريکي 4دسي زيمنس بر متر77
جدول 5-4 بررسي آزمون کشت متقابل در هدايت الکتريکي 8 دسي زيمنس بر متر78
جدول6-4 بررسي آزمون کشت متقابل در هدايت الکتريکي 12سي زيمنس بر متر79
جدول7-4 بررسي آزمون کلرفرم در هدايت الکتريکي 2 دسي زيمنس بر متر79
جدول 8-4 بررسي آزمون کلرفرم در هدايت الکتريکي 4 دسي زيمنس بر متر80
جدول9-4 بررسي آزمون کلرفرم در هدايت الکتريکي 8دسي زيمنس بر متر80
جدول10-4 بررسي آزمون کلرفرم در هدايت الکتريکي 12 دسي زيمنس بر متر81
جدول 11-4 بررسي آزمون توليد مواد فرار در هدايت الکتريکي 2 دسي زيمنس بر متر82
جدول 12-4 بررسي آزمون توليد مواد فرار در هدايت الکتريکي 4سي زيمنس بر متر82
جدول 13-4 بررسي آزمون توليد مواد فرار در هدايت الکتريکي 8 دسي زيمنس بر متر82
جدول 14-4 بررسي آزمون توليد مواد فرار در هدايت الکتريکي 12دسي زيمنس بر متر83
جدول14-4 بررسي آزمون توليد آنتي بيوتيک در هدايت الکتريکي 2 دسي زيمنس بر متر84
جدول15-4 بررسي آزمون توليد آنتي بيوتيک در هدايت الکتريکي 4دسي زيمنس بر متر84
جدول16-4 بررسي آزمون توليد آنتي بيوتيک در هدايت الکتريکي8دسي زيمنس بر متر85
جدول 17-4 بررسي آزمون توليد آنتي بيوتيک در هدايت الکتريکي 12 دسي زيمنس برمتر85
جدول شماره18-4:درصد بازدارندگي آزمون کشت متقابل در باکتريهاي مختلف 86
جدول شماره 19-4:درصد بازدارندگي تست کلرفرم در باکتريهاي مختلف بدون اعمال هدايت87
جدول20-4 درصد بازدارندگي تست مواد فرار در باکتريهاي مختلف87
جدول 21-4 بررسي درصد بازدارندگي توليد آنتي بيوتيک88
1-11-4 جدول تجزيه واريانس اثر جدايه 123 بر طول ساقه در هدايت الکتريکي 12 ds/m89
2-11-4 جدول تجزيه واريانس اثر جدايه 123 بر طول ساقه در هدايت الکتريکي 8 ds/m89
3-11-4جدول تجزيه واريانس اثر جدايه 123 بر طول ساقه در هدايت الکتريکي 4 ds/m90
4-11-4 جدول تجزيه واريانس اثر جدايه 123 بر طول ساقه در هدايت الکتريکي 2 ds/m90
5-11-4 جدول تجزيه واريانس اثر جدايه 123 بر وزن تر اندام هاي هوايي در هدايت الکتريکي90
6-11-4 جدول تجزيه واريانس اثر جدايه 123 بر وزن تر اندام هاي هوايي در هدايت الکتريکي91
7-11 -4 جدول تجزيه واريانس اثر جدايه 123 بر وزن تر اندام هوايي در هدايت الکتريکي91
8-11-4 جدول تجزيه واريانس اثر جدايه 123 بر وزن تر اندام هوايي در هدايت الکتريکي 91
9-11-4 جدول تجزيه واريانس اثر جدايه 123 بر وزن خشک اندام هوايي در هدايت الکتريکي92
10-11-4 جدول تجزيه واريانس اثر جدايه 123 بر وزن خشک اندام هوايي در هدايت الکتريک92
11-11-4 جدول تجزيه واريانس اثر جدايه 123 بر وزن خشک اندام هوايي 93
12-11-4 جدول تجزيه واريانس اثر جدايه 123 بر وزن خشک اندام هاي هوايي 93
چکيده
يکي از مهمترين بيماريهاي درختان پسته پوسيدگي طوقه و ريشه (گموز) ناشي از گونه هاي مختلف قارچ Phytophthora مي باشدد که هر ساله باعث از بين رفتن تعداد بسياري از درختان بارور و غيربارو مي شود.روشهاي مختلفي از جمله کنترل بيولوژيک
براي مديريت اين بيماري توصيه شده است . بررسي توانايي باکتريهاي جداسازي شده از باغ هاي پسته کرمان جهت مديريت کنترل بيماري پوسيدگي طوقه و ريشه پسته در شرايط شوري با توجه به خاک منطقه هدف اصلي اين مطالعه به شمار مي آيد.
از محل طوقه و ريشه درختان پسته آلوده به بيماري گموز Phytophtora جداسازي و شناسايي گرديد . همچنين از خاک در مناطق مختلف پسته کاري استان کرمان با شوري و دوره خشکي متفاوت طي فصول مختلف و از ناحيه رايزوسفر باغات پسته نمونه برداري صورت گرفت. جداسازي جدايه هاي باکتريايي با استفاده از روش سريهاي رقت و محيط کشت عمومي انجام شد. از ميان 400 کلوني جداسازي شده 170 باکتري مختلف تشخيص داده شد که از اين تعداد 19 جدايه ي باکتريايي پس از غربال اوليه از طريق آزمون کشت متقابل ، توليد مواد فرار ، توليد مواد غير فرار و توليد ترکيبات خارج سلولي انتخاب و در هدايت هاي الکتريکي مختلف(20،12،8،4،2 )دسي زيمنس بر متر از طريق آزمون هاي کشت متقابل ، توليد مواد فرار ، توليد مواد غير فرار و توليد ترکيبات خارج سلولي مورد مطالعه قرار گرفتند که از اين ميان 5 باکتري با بيشترين درصد تاثير انتخاب و از طريق روش هاي ژنتيکي و نعيين توالي بخشي از ژن 16srDNA ريبوزومي مورد شناسايي قرار گرفتند که از ميان آنها 3 باکتري که داراي بيشترين درصد بازدارندگي بودند در هدايت هاي الکتريکي مختلف(20،12،8،4،2 )دسي زيمنس بر متر در شرايط گلخانه استفاده و برهمکنش جدايه هاي باکتريايي و سطوح مختلف شوري بر کاهش وقوع بيماري و همچنين برهمکنش جدايه هاي باکتريايي و سطوح مختلف شوري بر فاکتورهاي رشدي گياه مورد مطلعه قرار گرفت.
فصل اول
مقدمه
آلودگي گياهان به عوامل بيماريزاي گياهي ، سالانه باعث از بين رفتن محصولات کشاورزي و خسارت اقتصادي بسيار زياد و همچنين وجود زهرابه ها در مواد خوراکي که براي انسان و دام مضرند مي گردد. بيماري پوسيدگي طوقه و ريشه ناشي از گونه هاي فيتوفتورا هر ساله باعث از بين رفتن تعداد زيادي درخت بارور و غير بارور مي گردد. چنانچه اين قارچ در باغ مستقر شود در طي چند سال باعث از بين رفتن درختان و غير اقتصادي شدن باغ مي گردد. اين بيماري به يکي از چالش هاي باغداران در امر توليد پسته تبديل شده است. روشهاي مختلفي از جمله فيزيکي، زراعي ، شيميايي ، بيولوژيک و تلفيقي مي تواند براي کنترل بيماريهاي گياهي مورد استفاده قرار گيرد.لازم به ذکر است که هر کدام از اين روشها معايب و محاسن مخصوص به خود را دارد. استفاده از روشهاي شيميايي به لحاظ اينکه اکثر آنها براي انسان و دام خطرناک ، موجب از بين رفتن ارگانيسم هاي مفيد، کنترل کوتاه مدت و آلودگي هايزيست محيطي براي مدت طولاني و بروز مقاومت عوامل بيماريزاي گياهي باعث شده است که محققين از روشهاي ديگر براي کنترل بيماريهاي گياهي استفاده کنند که در اين ميان کنترل بيولوژيک به عنوان يک روش دائمي و پايدار مي تواند مورد استفاده قرار گيرد. تا کنون تحقيقات زيادي روي اين موضوع صورت گرفته است و ميکروارگانيسم هاي زيادي تحت شرايط باغي و مزرعه توسعه داده شده اند که در حال استفاده مي باشند. از جمله نمايندگان موفق در اين زمينه جدايه هاي باکتريايي خصوصا جنس سودوموناس مي باشند. که به خوبي قادر به کنترل عامل بيماريزاي گياهي مي باشد. از جمله محاسن ديگر اين جنس کمک و تسريع رشد در گياه مي باشد. . لازم به تذکر است که مشکلات زيادي در زمينه ي استفاده از عوامل بيوکنترل گياهي وجود دارد که از آن جمله مي توان به عدم سازگاري عامل باکتريايي با شرايط محيطي مکان مورد استفاده نام برد که در اين تحقيق با توجه به جداسازي عوامل باکتريايي از خاک منطقه و همچنين تاثير درنظرگرفتن تاثير شوري هاي مختلف سعي در رفع اين نقيصه با توجه به محيط کشت پسته در ايرا ن شده است .

فصل دوم
1- تاريخچه
پسته از ادوار باستان در زندگي ايرانيان حائز اهميت فراوان بوده است. نام اين درخت در پارسـي قديم پيستاکـا، در پارسي ميانه پيستاک و در پارسي متأخر پسته تلفظ شده است (ابريشمي، 1373). نام درخت پسته در زبانهاي يوناني و لاتين و ساير زبانهاي اروپايي و نيز زبانهاي عربي، تركي، روسي، ژاپني و غيره از وجه تسميه ايراني اين درخت گرفته شده است. در مورد زادگاه درخت پسته نظريه‌هاي متفاوتي وجود دارد. اين درخت به گفته¬اي بومي آسيـاي مرکزي و به گفتـه¬اي ديگر بومـي آسياي غربـي و آسياي صغيـر است (پناهي و همکاران، 1381). طبـق نظـر کارادو ، دانشمند فرانسوي پسته بومي ايران و سوريه است. هم اکنـون گونه¬هاي خودرويـي از پستـه در اغلب مناطق گرم و خشـک لبنان، فلسطيـن، سوريه، ايران، عراق، ترکيه، هند، جنوب اروپا و در نواحي آسياي مرکزي و آفريقاي شمالي کم و بيش ديده مي-شوند. قدر مسلم شناخت اوليه انسان از پسته پس از مشاهده درخت خودروي آن صورت گرفته است. بنابراين مبدأ اوليه اين درخت محدوده سرزميني است که رويشگاه¬هاي پستـه در آن واقع بوده است. مطابق مستندات تاريخي موجود، چنين محدوده¬اي در قلمرو فرهنگي ايران بوده و در شمال شرقي آن واقع شده است. سرزميني که بعدها پارت و سپس خراسان نام گرفت رويشگاه اصلي و اوليه درختان پسته بوده است (ابريشمي، 1373).
انتقال درختان پسته از خراسان به ساير نواحي پسته خيز ايران و ساير مناطق جهان، بعد از اسلام انجام شده و در اين ميان ناحيه قم قديمي ¬ترين منطقه است. سابقه مستند پستـه¬کاري در نواحـي يزد، اردکان، اصفهان، نائين، نطنز، اردستان و کاشان متجاوز از 3 تا 4 قرن نمي‌باشد (ابريشمي، 1373). سابقه کاشـت پسته در قزويـن و دامغـان بيـن 1500- 900 سال و در استا ن کرمـان، 400-150 سال ذکـر شـده است (ابريشمي، 1373؛ پناهي و همکاران، 1381). کاشت درختان پسته در قزوين و دامغان در قرن پنجم هجري صورت گرفت و بعدها کاشت آن در نواحي کاشان، نطنز، اردستان، نائين، اردکان، يزد، سيرجان، نواحي کرمان، زرند و سپس در رفسنجان معمول گرديد (ابريشمي، 1373).
در ايران، پسته وحشـي در اسـتانـهاي کـردستـان، فـارس، سيستـان و بلوچستـان، لرستـان، کرمان، خـراسـان و اطـراف يـزد ديده مـي¬شـود و بـه طـور کلـي پراکنـدگـي اين گـونـه‌هـا شامـل حوزه درياي مديترانـه و آسيـاي شـرقـي مـي¬باشـد. اولين ارقـام پستـه در ايران از پـرورش دادن و اهلي نمودن درختـان پستـه وحشـي حاصـل شـده است کـه تعداد آنهـا بسيار محـدود بوده و از نظر شکل ظاهـري با محصـول پسته خودرو شباهـت داشتـه است. به تدريج در نتيجـه پيونـد و جابجـايـي اين ارقـام و توجـه باغداران به درشتـي دانه¬هاي پستـه، تاحدودي تحول ايجاد شده و ارقام جديدي به دست آمده است (پناهي و همکاران، 1381).
تنوع در ارقام پسته ايران، از پسته گرگـاني آغاز شـد و سپس پسته سبـزواري، قمـي، سمناني، کـرماني وغيره به ابتکار باغداران ايراني به‌وجود آمد. خارج از قلمرو فرهنگي ايران، باسابقه¬ترين نواحي کشت و کار پسته سواحل آفريقايي مديترانه، سرزمين تونس و همچنين سرزمين شام يا سوريه است (ابريشمي، 1373 ).
کشت پسته به صورت تجاري به غير از ايران، در کشورهاي آمريکا، ترکيه، يونان، سوريه و ايتاليا نيز انجام مي¬شود. آمريکا به عنوان دومين توليد کننده پسته دنيا محسوب مي¬شود (حاج عبداللهي، 1379). سابقه کاشت درختان پستـه در قاره آمريکـا و استراليا مربوط به قرن حاضـر است و مبدأ اصلـي آن کرمان بوده است (ابريشمي،1373). در سال 1973 سطح زيرکشت پسته کاليفرنيا3000 هکتار و در سال 1981، 4750 هکتار بوده است. امروزه ايالات متحده آمريکا بزرگترين رقيب پسته ايران مي¬باشد، به طوري که در 15 سال اخير پيشرفت¬هاي خارق العـاده¬اي در زمينه کاشت و پرورش پسته داشته است (فرگوسن ، 1378).
2-1- اهميت اقتصادي و سطح زير کشت
در ايران، پسته به عنوان يک محصول استراتژيک، جايگاه خاصي را در بين توليدات کشاورزي دارا بوده و بخش عمده¬اي از صادرات غير نفتي را به خود اختصاص مي¬دهد. ارزش صادراتي پسته و مغز آن، طي سالهـاي اخير، در ايران افزايش چشمگيري را در مقايسه با ساير محصولات کشاورزي در برداشته است. درسال 1382، حدود 55% توليد و بيش از60% صادرات جهاني پسته در اختيار ايران و درآمد ارزي آن بيش از 400 ميليون دلار بوده است (پناهي و همکاران، 1382).
طبق آمار فائو (FAO) در سال 2005، ايران با توليد 64/227 هزار تن پسته مقام اول توليد جهاني و بعد از آن کشور آمريکا با 79/128 هزار تن، سوريه و ترکيه با 60000 تن و ايتاليا با 2000 تن مقام‌هاي بعدي را در اختيار دارند. با اينکه کشور ايران مقام اول توليد جهاني را در اختيار دارد، اما از نظر عملکرد در هکتار با 4/648 کيلوگرم در بين پنج کشور اول توليد کننده بعد از امريکا، سوريه، ايتاليا و ترکيه در رده پنجم قرار دارد. اين محصول به تنهايي 10% صادرات غير نفتي كشور را به خود اختصاص داده است و در بيش از 20 استان كشور كشت و كار مي‎گردد. ميانگين توليد سالانه پسته در ايران به بيش از 200 هزار تن مي‎رسد. اين درخت مقاوم با پيشينه‎اي تاريخي بر بلنداي كشاورزي ايران ايستاده است. درختي كه شرايط سخت محيطي اقليمي و خاكي را به راحتي تحمل مي‎كند (آمارنامه کشاورزي، 1384). طبق آخرين آمار رسمي كشور درسال 1387 سطح زير کشت پسته ايران بيش از 431 هزار هکتار مي¬باشد و استان کرمان بـا مجموع بيش از 290792 هکتار باغ بارور و غيربارور، 5/46 درصداز محصول کل کشور را توليد نموده و به عنـوان مهمترين منطقه پستـه کاري ايران محسـوب ميشـود. همچنيـن شهرستـان رفسنجان با دارا بودن 54% از سطـح زيـر کشـت استـان کرمان، نقـش بسـزايي در توليــد ايـن محصول با ارزش ايفا مي-کنـد. (آمارنامه کشاورزي، 1389).
3-1- ارزش غذايي پسته
دانش امروز، مزاياي پسته را از پاره¬اي جهات بر بسياري از خوراکي¬هاي مقوي و مغذي از جمله خاويار، ميگو، گوشت قرمز و سفيــد وغيره به اثبات رسانيده است. گذشتـه از داشتن مزاياي تغذيه-اي بالا، پستــه از خشکبارهاي معروف دنياست که با طعم مخصوص به خود يکي ازترکيبات غذايي وخوراکي مهم محسوب مي¬شود. مغز پستـه به عنوان يکي از خوراکي¬هاي مطبوع و نيروبخش از زمانهاي دور مورد استفاده انسان قرار گرفتـه و بعـدها در ترکيب خوراکي¬هايـي مانند انواع شکلات، بستني، کيک، شيرينـي وغيره وارد شده است. امروزه پسته به عنوان يک آجيل مطبوع و خوشمزه جزء فرهنگ مصرفي بسياري از ملل قرار گرفته است. از پسته به عنوان آجيلي خون ساز ياد شده است (ابريشمي، 1373). به علاوه پسته مقدارفراواني آهن قابل جذب در خون دارد و نيز در تقويت حافظه مؤثر است. مغز پسته داراي 20 درصد پروتئين خالص و بيش از50 درصد روغن مايع است. ويتامين¬ها و ميزان کارتنوئيد و املاح معدني پسته نيز قابل توجه است. روغن پسته شامل اسيدهاي چرب: پالمتيک2/9 تا 4/13 درصد، استئاريک 5/0 تا 1/1 درصد، اولئيک 1/56 تا 64 درصد، لينولئيک6/22 تا 31 درصد، لينولنيک 1/0 تا 4/0 درصد، ميريستيک، آراشيديک و همچنين مقدار کمي فيتوسترول است. ارزش غذايي و عناصر معدني تشکيل دهنده مغز پسته در جدول 1-1 آمده است.
4-1- گياهشناسي پسته
درخت پسته اهلي (Pistacia vera L.) متعلق به راستـه ســـداب (Rutales) و تيره سماق (Anacardiaceae) مي¬باشدکه گياهان اين تيـره به صورت درخت و درختچـه هستند. جنس¬هاي مهم تيره پسته شامل سمــاق (Rhus)، پستــه (Pistacia)، گل پــر (Cotinus)، انبــه (Mangifera) و بادام هنــدي (Anacardium) مي‌باشند (ابريشمي،1373؛ پناهي و همکاران،1381). جنس پسته (Pistacia) در سال 1753 ميلادي توسط لينه نامگـذاري شد. ايـن جنس داراي 11 گونـه است که همـه داراي ترشحات تربانتين يا سقـز هستند.
پسته گياه نيمه گرمسيري، دو پايه و خزان کننده است. گونه P.vera يا پسته اهلي ميوه¬هاي با ارزش اقتصادي و خوراکي توليد مي¬کند و ساير گونه¬ها بيشتر به عنوان پايه براي پسته اهلي مطرح هستند. با توجه به اينکه پسته گياهي دو پايه و هتروزيگوت است و گرده افشاني به صورت آزاد و بوسيله باد صورت مي¬گيرد، کاشت بذر و عدم پيوند باعث تفرق صفات و ظهور لاين¬هاي متفاوتي مي¬شود. تاکنون در باغ کلکسيون ارقام وابسته به مؤسسه تحقيقات پسته رفسنجان 60 رقم جمع آوري شده است. از مشهورترين اين ارقام مي¬توان به اوحدي،کله‌قوچي، احمدآقايي، اکبري و ممتاز اشاره کرد که غالباً در استان کرمان کشت مي¬شوند وبين اين ارقام اوحدي بالاترين سطح کشت را به خود اختصاص داده است (شيباني و همکاران، 1374).
5-1- مهمترين گونه¬هاي جنس پسته
گونه¬هاي مختلف جنس پسته که به عنوان پايه در باغهاي پسته استفاده شده عموماً درختان وحشي و خودرو هستند و اغلب در مقابل خشکي مقاومند. به گونه پسته معمولي پسته اهلي نيز گفته مي شود (ابريشمي،1373؛ پناهي و همکاران، 1381).
مهمترين گونه هاي جنس پسته عبارتند از:
P.vera
در فارسي به نامهاي پسته اهلي يا معمولي معروف است که داراي رشد اوليه زياد بوده و ارتفاع درخت به 5 متر مي-رسد. يکي از ويژگي¬هاي مهم اين پايه، خندان شدن وشکفتن آندوکارپ ميوه در مرحله رسيدن ميوه است (ابريشمي،1373؛ پناهي و همکاران، 1381؛ حاج عبداللهي، 1379).
P. atlantica sub sp. mutica
ميوه آن بيضي شکل با پوسته سخت مي‌باشد که در فارسي بنه ناميده مي¬شود و ارتفاع آن به 10 تا12 متر مي-رسد (حاج عبداللهي، 1379).
P. khinjuk
در فارسي به نامهاي خنجک، گلخونک، چاتلانقوش و کسور معروف است و زيستگاه آن مناطق کوهستاني است. ميوه تقريباً کروي شکل و ميان¬بر آن تا حدودي نرمتر از ميوه بنه است و ارتفاع آن به 7 متر مي¬رسد (حاج عبداللهي، 1379).
P. atlantica sub sp. atlantica
درخت تناوري است که گاهي ارتفاع آن به 20 متر هم مي-رسد. چوب اين درخت قهوه¬اي رنگ است و از آن صمغ ترشح مي¬شود و ميوه آن طعم مطلوبي ندارد (ابريشمي،1373؛ پناهي و همکاران، 1381).
P. lentiscus
درختي کوتاه قامت است و مانند سرو و کاج، هميشه سبز (بدون خزان) است. تربانتين معروف قبرس از اين درخت به‌دست مي¬آيد که به عنوان خشبو کننده دهان از آن استفاده مي¬شود (ابريشمي،1373؛ حاج عبداللهي، 1379).
P. chinensis
اين گونه به درخت پسته چيني معروف است و برگ‌هاي آن خصوصاً در فصل پاييز به دليل تنوع رنگ بسيار زيباست. ارتفاع اين درخت به 16 تا20 متر مي‌رسد، رشد آن بسيار سريع است و در پارک¬هاي مناطق مستعد به عنوان گياه زينتي کاشته مي¬شود (ابريشمي،1373؛ حاج عبداللهي، 1379).
P. terebintus
اين گونه به درخت بنه شباهت دارد. صمغ حاصل از آن خصوصاً در هواي گرم بوي بسيار تندي دارد و در صنعت از آن استفاده مي¬شود .اين گونه به کم آبي مقاوم است اما رشد آن کم و بعد از دوره نونهالي نسبتاً طولاني محصول مي¬دهد (ابريشمي،1373؛ حاج عبداللهي، 1379).
P. mexicana
درخت کوچکي است که برگ‌هاي آن در فصل بهار، قبل از سبز شدن ساير درختان با زيبايي خاصي ظاهر مي‌شوند. برخي گياه‌شناسان نام اين درخت را مترادف با P. texana مي‌دانند (ابريشمي،1373؛ حاج عبداللهي، 1379).
P. integerima
منشأ آن از دامنه هاي هيماليا بوده و از نظر مشخصات ظاهري بسيار شبيه به پسته چيني است. برگ‌هاي درخت انبوه و معطر و داراي دمبرگ کوتاه مي¬باشند. اين گياه سايه اندازي زيادي دارد (ابريشمي،1373؛ حاج عبداللهي، 1379).
P. oleacea
قدمت اين درخت زياد است و روغن معطر آن که از ميوه استحصال مي¬شود از ساليان دور مصارف دارويي داشته است (ابريشمي،1373؛ حاج عبداللهي، 1379).
از ميان گونه‌هاي فوق، تنها پسته معمولي، خنجک و بنه در ايران موجود است و بقيه گونه‌ها بومي ساير مناطق هستند. خنجک، چاتلانقوش يا بنه، پايه‌هاي مناسبي براي پيوند درخت پسته اهلي به شمار مي‌روند. همان طورکه اشاره شد، در بين گونه‌هاي فوق، پسته معمولي به صورت اهلي درآمده است و نوع وحشي آن (با نام علميP. vera var sarakhs) در جنگل‌هاي سرخس وا قع در شمال شرقي کشور يافت مي¬شود (ابريشمي،1373؛ حاج عبداللهي، 1379).
6-1- ويژگيهاي اکولوژيکي پسته
گونه¬هاي مختلف پسته در ارتفاعات و کوهستان‌هاي خشک و نيمه خشک استپي مي¬رويند. رويشگاه‌هاي طبيعي پسته به طور متوسط از سطح دريا 1300 تا 2500 متر ارتفاع دارند و در اين ميان بنه (P. mutica) در لرستان با حداقل ارتفاع700 متر از سطح دريا و چاتلانقوش ( (P. khinjuk در ارتفاعات 3000 متري بختياري ديده مي¬شود (ابريشمي، 1373).
پسته باغي در مناطقي با ارتفاع 1000 تا 2000 متري رشد مطلوب و عملکرد اقتصادي دارد. پسته در مناطقي که هوا در فصل تابستان و اوائل بهار رطوبت بالايي داشته باشد به دليل شيوع بيماري‌هاي قارچي و نيزعدم تلقيح گل¬ها توليد اقتصادي نخواهد داشت. بنابراين مناطق خشک و نيمه خشک بهترين آب و هوا را جهت رشد پسته دارند. پسته گياهي نيمه گرمسيري و آفتاب دوست است و نور مستقيم خورشيد بر روي توليد محصول آن تأثير زيادي دارد ودر مناطقي که درصد روزهاي ابري آنها در بهار و تابستان زياد باشد عملکرد مطلوبي نخواهد داشت. عامه مردم و کشاورزان، اقليم مناسب پسته را مناطقي مي¬دانند که از نظر دمايي اقليمي بين شرايط خرماکاري و گردوکاري دارند (ابريشمي، 1373).
متوسط دما در رويشگاه¬هاي طبيعي پسته بين 13 تا 40 درجه سانتي¬گراد است ولي به طور کلي از آنجا که پسته درختي خزان کننده است، جهت توليد و شکوفايي به موقع و منظم جوانه¬هاي گل و برگ احتياج به يک دوره سرما دارد، اين دوره سرما براي پسته حدود هزار ساعت با دماي7-2 درجه سانتيگراد است (ابريشمي، 1373).
ميزان بارندگي در مناطق پسته خيز پايين است. از طرفي اين درخت نيز نسبت به دريافت آب بسيار کم توقع بوده و به خشکي مقاوم است. در اثر طولاني شدن دوره خشکي درخت زنده ميماند ولي فاقد ميوه خواهد بود. بر حسب بافت خاک دوره تناوب آبياري درختان پسته از 30 تا 50 روز تغيير مي¬کند و ميزان آب در هر نوبت حدود 100 تا 250 ميلي¬متراست.
پسته به دليل داشتن روزنه کمتر در سطح برگ و دير باز شدن روزنه¬ها درشرايط گرم ونامساعد نسبت به ساير گياهان تحمل بيشتري به خشکي دارد. به¬علاوه ريشه اصلي پسته عمودي بوده و مي¬تواند تا عمق چند متري زمين فرو رود و در مواقعي که پتانسيل آب پايين است به راحتي آب را جذب و به قسمت¬هاي هوايي منتقل مي¬کند. هر چند که نفوذ اين ريشه¬ها به شرايط تهويه¬اي و بافت خاک بستگي دارد (ابريشمي، 1373).
7-1- مهمترين ارقام پسته
مهمترين ارقام پسته در ايران عبارتند از: اوحدي، اکبري، کله قوچي، احمدآقايي، بادامي زرند، ممتاز، خنجري دامغان، شاهپسند، سفيد پسته نوق و قزويني (اسماعيل پور، 1376؛ پناهي و همکاران، 1381). ارقام پسته خارجي به شرح زير مي¬باشد:
الف- ارقام مهم پسته ترکيه
اوزون : داراي پسته¬هاي کشيده و بزرگ است.
قرمزي : داراي اندازه متوسط، پوست قرمز و مغز سبزاست.
ب – ارقام مهم پسته در سوريه شامل آلمي ، ميرهاوي و آشوري است.
پ – رقم مهم پسته در ايتاليا شامل بيانکا ( رنگ مغز سبز تيره و طعم مغز مطلوب درصد خنداني پايين) است.
ت – رقم مهم پسته در يونان
آيجينا : رنگ سبز و طعم مغز خوب، اندازه پسته کوچک.
ث- ارقام مهم پسته آمريکا
1-ارقام ماده مهم
کرمان : رقم اصلي و عمده پسته کاري آمريکا، پررشد، داراي رشد عمودي، زودگل، داراي محصول زياد، اندازه پسته بزرگ، خنداني کم، سال¬آوري زياد.
جولي :گل‌دهي و رسيدن زود تر از رقم کرمان، اندازه پسته کوچکتر، درصد خنداني زياد
سفاکس : منشاء آن تونس، زودرس ترين رقم آمريکا، اندازه پسته کوچک، درصد خنداني زياد.
لاسون : منشاء ايران (رفسنجان)، ديرگل، اندازه پسته بيشتر از حد متوسط.
2-ارقام نر مهم
پيترز : توليد مقدار زياد گرده، گل‌دهي همزمان با رقم کرمان و ارقام زود گل.
چيکو :توليد مقدار زياد گرده، گل‌دهي همزمان با ردآلپو و برونت و ارقام متوسط گل.
8-1- خصوصيات رقم ايراني مورد بررسي
1-8- 1- رقم موسي آبادي
اين رقم داراي قدرت رشد زياد و عادت رشد نيمه عمودي مي باشد. ارتفاع درخت 365 سانتيمتر (داراي بيشترين ارتفاع بين رقمها است) و عرض تاج درخت 365 سانتيمتر (داراي بيشترين عرض در بين اكثر رقمها) است. شروع گلدهي در اين رقم 21 فروردين ماه (زودگل) مرحله تمام گل آن 22 فروردين وداراي طول دوره گلدهي 14 روز است. درصد برگهاي سه برگچه اي 6/77% (زياد) و درصد پنج برگچه اي 4/13% (كم) است. طول برگ 5/147 ميلي متر (متوسط) عرض برگ 3/148ميليمتر (كم)، طول برگچه انتهايي 97/89 ميليمتر (متوسط)، عرض برگچه انتهايي 23/57 ميليمتر (متوسط)، شكل برگچه انتهايي بيضي پهنبوده و طول دمبرگ 1/38 ميليمتر (كوتاه) است. شكل جوانه گل اين رقم كروي است. طول خوشه ميوه 8/9 سانتيمتر (كوتاه) و عرض خوشه ميوه 9/11 سانتيمتر (زياد)، قطر دم خوشه 8/7 ميليمتر (كم)، تعداد انشعابات اوليه بطور متوسط 7/9 عدد (كم)، تعداد انشعابات ثانويه روي اولين انشعاب اوليه 5/2 عدد (متوسط)، تراكم خوشه متوسط، وزن خوشه ميوه تر 1/68گرم (كم)، تعداد پسته هاي خوشه 5/23 (متوسط)، وزن پسته خشك هر خوشه 24/25 گرم (متوسط)، درصد پسته هاي خندان 4/57 % (زياد)، درصد پسته هاي دهن بسته با مغز كامل 2/10% (متوسط)، درصد پسته هاي نيمه مغز 9/17% (زياد). درصد پسته هاي پوك بدون پوست 5/14% (خيلي زياد) و هيچ پسته پوك با پوستي ندارد. داراي انس خندان 44/23 (نسبتاً كم) و انس مخلوط 7/26 (متوسط)است. تاريخ شروع رشد سريع جنين در اين رقم 1 خرداد و زمان رسيدن ميوه هاي آن 5 مردادماه مي باشد و جز ارقام زودرس به حساب مي آيد. نوك ميوه با پوست سبز متوسط، رنگ پوست سبز قرمز روشن و رنگ نوك متفاوت از ديگر قسمتها، شكاف خوردگي پوست سبز ديده نمي شود. وزن تر ميوه با پوست سبز 43/2 گرم (متوسط)، وزن خشك پسته 06/1 گرم (متوسط)، طول پسته خشك تقريباً 20 ميليمتر (متوسط تا زياد)، عرض پسته خشك 5/12 ميليمتر (زياد)، شكل پسته خشك بيضوي است. موقعيت شكاف خوردن پوست استخواني بيشتر در قسمت پشتي است. وزن خشك مغز 537/0 گرم (متوسط)، رنگ رويي مغز بنفش قهوه اي و درصد وزني پسته خشك به پسته تر با پوست 7/43% (زياد)، رنگ پوست استخواني كرم با تيره گي متوسط ميباشد.
9-1- مهمترين بيماريهاي پسته
يک از مهمترين بيماري هاي پسته که سالانه خسارت قابل توجهي را وارد مي سازد، بيماري پوسيدگي طوقه وريشه (انگومك) پسته است که در بند 6-9-1-شرح داده شده است.
1-9- 1- ماسوي پسته (Stigmatomycosis)
علائم اين بيماري در پسته هاي آلوده به صورت کاهش رشد مغز و تغيير رنگ آن به سبز تيره است. در مواردي مغز پسته رشد مي کند و نسبتا پر مي شود ولي داراي بوي كپك زدگي است. در پاره اي از مواقع مغز پسته ها به رنگ سفيد يا زرد روشن ديده مي شود وشباهت زيادي به رنگ مغز استخوان پيدا مي كنند (فريور مهين، 1370). عامل بيماري گونه هاي مختلف Nematospora است که تا کنون 5 گونه از آن شناسايي شده است که شامل Nematospora coryli Peglion , N. gossypii Abbyet Nowell, N. phaseoli Wegaid, N. lycopersici Shneider, N. و nagpori Ddastur et Singh است.
هر چند گونه هاي ذکر شده از بيشتر نقاط دنيا گزارش گرديده است ولي N. coryli نسبت به ساير گونه ها پراکندگي بيشتري دارد. محلول پاشي با قارچ کشها اثري روي ماسوي پسته ندارد، اما سم پاشي با حشره کش ها براي مبارزه با سن هاي زيان آور در کاهش بيماري موثر است (سميع و همکاران ،1384).
2-9- 1-كپك ناشي از Aspergillus flavus
واژه مايکوتوکسين ( Mycotoxin) از لغت يوناني Mykes به معني قارچ و لغت لاتين Toxicum به معني سم گرفته شده است (Anderson 1984, Golinski 1987). مايکوتوکسين ها گروهي از ترکيبات سمي هستند که بوسيله گونه هاي زيادي از قارچ ها توليد مي شوند و سبب مرگ و مير در انسان ، حيوانات و گياهان مي شوند. افلاتوكسين به عنوان متابوليت هاي ثانويه توسط Aspergillus flavus A. parasiticus , و A. nomius توليد مي شوند.
واژه افلاتوکسين ( Aflatoxin) از Aspergillus flavus toxin گرفته شده است. به طور طبيعي افلاتوكسين‌ها عامل ايجاد نكروز وسيروز كبدي مي باشند. از علائم افلاتوكسيكوسيس از دست دادن اشتها،كمبود وزن، يرقان و تكثير سلولهاي مجراي صفراوي است. نتايج نشان مي دهد که 99% از قارچ هاي مولد افلاتوکسين توسط پسته هايي که زودتر از موعد مقرر باز مي شوند منتشر مي گردند. جلوگيري ازكاهش آبياري پسته به ويژه در خرداد ماه، زماني كه پوست پسته به سرعت رشد مي كند، گرچه خندان شدن پسته را كاهش مي دهد، اما از افزايش افلاتوكسين وسرايت آن پيشگيري مي كند.
سرايت افلاتوكسين در اثر گونه هاي A. parasiticus و A. flavus با انبارداري نا مناسب پسته انتشارپيدا مي كند. نفوذ آب و وجود رطوبت مداوم در انبار يا در سيلوهاي ذخيره پسته، اساسي ترين عامل انتشار آسپرژيلوس شناخته شده است((Moradi & Ershad, 2000. بيشترين فساد پسته در اثر A. glucas است.A. parasiticus بيشترين و خطرناك‌ترين توكسين را در بين گونه ها دارد و A. flavus در مرحله بعد قرار دارد. بر اساس مطالعات انجام شده از سه قارچكش تيابندازول،كاپتافول و زينب، سم كاپتافول با كمترين غلظت بيشترين تاثير را در بازدارندگي از رشد A. flavus داشته است (مجتهدي وهمكاران، 1359).
3-9- 1-پژمردگي ورتيسيليومي پسته (verticillium wilt Pistachio)
پژمردگي ورتيسليومي به عنوان يک بيماري آوندي داراي گسترش جهاني است و در مناطق گرمسيري اهميت بيشتري دارد. اين بيماري در زمين هايي که آبياري مي شوند رايج تر است و توسط Verticillium dahlia Kleb ايجاد مي شود. عامل بيماري به ريشه هاي گياه هجوم برده وسبب از بين رفتن آوندهاي چوبي مي شود. اين بيمارگر از طريق ناحيه تمايز نيافته و محل اتصال ريشه¬هاي موئين وارد سيستم آوندي گياه شده و با انسداد آوندهاي چوبي موجب پژمردگي آوندي گياه مي-شود. بدين ترتيب آب به برگها نرسيده وسبب پژمردگي وآويزان شدن برگها مي شود. در پي گسترش بيماري برگها زرد شده و خشكيدگي در يک بخش از گياه مشاهده مي شود.
از نشانه هاي ديگر، زوال تدريجي درختان پسته است و در اين حالت برگها دچار رنگ پريدگي مي شوند، رشد انتهايي سرشاخه ها كم شده و چتر درخت كوچك باقي مي ماند. در برش عرضي از شاخه هاي آلوده ، معمولا يک دايره کامل تيره يا قطعاتي از آوند هاي چوبي سياه يا قهوه اي ديده مي شود (فريور مهين، 1370).
4-9- 1- پوسيدگي رايزوكتونيايي طوقه وريشه پسته (Rhizoctonia solani)
گونه هاي Rhizoctonia از بيمارگرهاي بسيار مهم خاكزاد مي باشند و در تمام خاك¬هاي زراعي و غير زراعي ديده مي شوند (Sneh et al., 1991). يکي از مهم ترين‌گونه هاي بيماري زا R. solani مي باشد. سويه هاي R. solani و سايرگونه هاي آن داراي دامنه ميزباني وسيعي هستند كه باعث از بين رفتن دانه، مرگ گياهچه، شانكر ساقه و پوسيدگي هاي ريشه و ريزش ميوه و شاخ وبرگ مي شوندکه مرگ گياهچه از مخرب¬ترين آنها مي باشد. پسته نيز مانند بسياري از گياهان در مراحل اوليه رشد به اين قارچ حساس است و اين قارچ يكي از مهم¬ترين عوامل بيماريزاي خاكزي در نهالستان¬هاي پسته است که موجب ضايعات اقتصادي در اين محصول ارزشمند مي گردد. اين قارچ موجب پوسيدگي ريشه و مرگ گياهچه (قبل وبعد از جوانه زدن ) در پسته مي گردد. علائم اين بيماري در پسته به صورت زردي برگ¬ها، زوال، سبزرد و قهوه اي شدن ريشه هاي فرعي و اصلي، پوسيدگي، سياه شدگي و ايجاد شانكر در ناحيه طوقه و ريشه مي باشد. تا كنون گروه آناستوموزي چهار از R. solani پسته جداسازي وشناسايي شده است (Stapleton et al., 1996). كنترل R. solani به علت سازگاري با شرايط مختلف محيطي، گسترش دامنه ميزباني و قدرت بقاي آن ( به صورت ميسيليوم روي مواد آلي و يا سختينه در خاك) چندان ساده نيست (Ross et al., 1998).
5-9- 1-بيماري سرخشکيدگي شاخه هاي پسته
بيماري سرخشکيدگي پسته اولين بار در ايران و در استان کرمان مشاهده ( امينايي، 1364) و عامل بيماري Paecillomyces



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید