شناخت مجموعه عواملی است که انسان را از مسیر اصلی فعالیت هایش باز می دارد و موجب یک جور ناتوانی در جسم افراد می شود . ( محمدی ، 1372 )
و به مجموعه حالاتی اطلاق می شود که انسان را از حالت طبیعی بدنی خود خارج کرده و او را منفعل ، افسرده و دل زده می کند . ( همان منبع ، 1372 )
کسی که دچار فرسایش جسمی می شود احساس ضعف بدنی می کند و کسی که تا چند وقت پیش انجام کار ها برایش آسان بوده اینک به دلیل فرسایش و تقلیل قوا قدرت بدنی خود را از دست داده همین امر موجب نوعی فرسودگی روانی در خود نیز می شود . ( محمدی ، 1372 )
فرسودگی روانی :
فرسودگی روانی در حقیقت نوعی از فرسودگی است که افراد در معرض فشار زیاد کار ، استرس های طولانی مدت ، مشکلات خانوادگی و فشار های محیط قرار می گیرند دچار آن می شوند ( فرنچ و کاپلان ، 2000 )
با این که فرد مبتلا به این عارصه از لحاظ جسمی هیچ مشکلی ندارد ولی به دلیل قرار گرفتن طولانی مدت در این فشار نیروی روانی یا توان ذهنی خود را برای انجام کار ، مقابله با مشکلات و ادامه ی زندگی از دست داده و دچار یک نوع یأس و نأمیدی شده که او را از ادامه ی کار ها و فعالیت های روز مره وا می دارد ( محمدیان ، 1391 )
ارتباط فرسودگی شغلی با حقوق و مزایا :
انگیزش را به عنوان فرایند ی تعریف می کنیم که شدت جهت گیری و تداوم تلاش افراد به منظور رسیدن به یک هدف را محاسبه می کند . در حالیکه انگیزش تداوم تلاش در مقابل هر نوع هدفی تعریف شده است . و آن را به اهداف سازمانی در جهت منعکس کردن تمایل خود در رفتار مرتبط با کار می شکنیم درجه انگیزش در بین افراد در شرایط مختلف متفاوت است . اما اکثر افراد با انگیزه ی حقوق و مزایا بر انگیخته می شوند که اگر این نیاز آن ها بر طرف نشود دچار نوعی یأس می شوند ( ابراهیم زاده ، 1381 )
یکی از عمده ترین بحث ها پیرامون موضوع مدیریت منابع انسانی بحث حقوق و دستمزد است هر چند که تا کنون یک قاعده کامل و خدشه نا پذیر در مورد نحوه ی پرداخت حقوق و دستمزد تدوین نشده است . یکی از ویژگی های نحوه ی پرداخت عدالت در پرداخت است
احساس عدم وجود عدالت در بین آنانی که در یافت کننده حقوق هستند زمینه ساز دلسردی ، ضعف انگیزه و یا حتی غلبه روحیه تخریب گری و به نوعی فرسودگی و نا توانی در افراد می شود ( وثوق ، 1372 )
بسیاری از کم کاری ها ، عدم انگیزش و ناراحتی های شغلی و ناتوانی ها در انجام کارها زائیده ی بی توجهی به انگیزه های مادی است . ( وثوق ، 1372 )
بحث حقوق و مزایا برای مدیران امروزی صرف نظر از اینکه در بخش دولتی یا خصوصی شاغل باشند اهمیت بسیاری دارد . با وجود اینکه در روانشناسی مطرح می شود که پول تنها تعداد محدودی از نیاز های متنوع و متعدد انسان را ارضاء می کند اما جای هیچ شک نیست که حقوق هنوز هم یکی از مهم ترین انگیزه هاست و اگر انسان از نظر مالی تأمین نشود دچار مشکلاتی عدیده ای می شود و از ادامه ی فعالیت باز می ماند . ( ابراهیم زاده ، 1372 )
ارتباط بین روابط شغلی خوب با فرسودگی شغلی
اگر در یک مجموعه کارکنان یک سازمان افرادی گرم و اجتماعی باشند و روابط حسنه و صمیمی داشته باشند برای فرد نوعی دلگرمی را به دنبال دارد و افراد، در آن مجموعه بهتر کار می کنند و باعث افزایش روحیه و کاهش فشار ذهنی و جسمی در فرد می شود . ( فرنچ و کاپلان ، 2000 )
برخی از دانشمندان علوم رفتاری مانند کوپر و مارشال این گونه گفته اند :که وجود روابط خوب میان همکاران در یک محیط ، عامل اساسی و محور سلامت روحی و آرامش فرد و سازمان است . و از خستگی زود رس و فرتودگی زود هنگام کارمندان جلوگیری می کند . فرنچ وهمکاران روابط ضعیف میان همکاران را با توجه به بی اعتمادی ضعف حماتین و بی علاقگی نسبت به گوش دادن ، به حرف دیگران و بی توجهی به حل و رفع مشکلات که برای اعضای سازمان پیش می آید که هر کدام از این ها موجب ضعف روانی و جسمی در فرد می شود و فرد قوای خود را برای روبه روی با مسائل از دست می دهد .
ارتباط فرسودگی شغلی با بی خوابی :
نخوابیدن به اندازه کافی و یا بد خوابیدن اصلاً خوب نیست . در حقیقت عوارض آن بسیار زیاد است . شاید عجیب باشد اما بی خوابی به هر دلیلی که باشد به طرز فوق العاده ای به سلامتی فعالیت های دستگاه ایمنی بدن شما آسیب می زند . ( دکتر حسین راد ، 1387 )
هر کس ممکن در طول زندگی خود با اختلال خواب مواجعه شود و نتواند در شب به راحتی بخوابد . طبق یک تحقیق از هر 10 نفر یک فرد دچار اختلال خواب است که برای مدت زمان طولانی دچار بی خوابی مزمن می -شود . اغلب بی خوابی ها در افراد پر تنش و پر استرس بروز می کند که این استرس و تنش در طولانی مدت ممکن باعث از کار افتادگی ذهنی و جسمی شود . ( دکتر رنجبر ، 1391 )
بروز مشکل برای خوابیدن بیشتر به دنبال بروز فشارهای عصبی و نگرانی ها به وجود می آید . دیگر عواملی که این عارضه را به دنبال دارند شامل بیماری فیزیکی و دردهای شدید و فعالیت های بدنی شدید می باشد که مشکلات عدیده ای را در خوابیدن به وجود می آورد . ( رنجبر ، 1391 )
زیاد خوابیدن و کم خوابیدن در شبانه روز می تواند علاوه بر خستگی ، کسلی و ملولی در طول ساعت کاری عوارض بسیاری منفی در طولانی مدت مثل فرسودگی مرگ زود رس و چاقی را به دنبال خواهد داشت . ( آرش نهاوندی ، 1390 )
ارتباط فرسودگی شغلی با فشار کاری
سر خوردگی ، احساس ناتوانی ، استرس حالتی است که انسان را از همه چیز حتی زنده بودن سیر می کند این وضعیت ناخوشایند حالتی است که گاهی اوقات آدمی تحت فشار کار زیاد و بیش از اندازه دچار آن می شود حالتی که باعث بیزاری و رنجودگی در انسان می شود به این حالت یا وضعیت اصطلاحاً بدبین یا bunout می گویند . ( هلن صدیق ، 1389 )
فشار کار زیاد و یا در واقع نوع شغل افراد سبب چنین وضعیتی در آن ها می شود . هنگامی که شما در حالت خستگی شدید قرار دارید مشکلات به نظرتان غیر قابل حل می رسند همه چیز دلگیر و تاریک و توان تصمیم گیری ندارید و از آن ها مهم تر ناتوانی در انجام کار هاست .
آدمی با تحمل بیش از اندازه فشار کاری و یا هر چیز دیگر ، دچار بدین حالتی می شود حالتی که در آن همه چیز برایش بی اهمیت است او در این حالت دچار افت شدید انگیزه کاری می شود و همه چیز را کنار می زند و شاید هم برای همیشه دچار کار زدگی یا فرسودگی می شود .
حالت کار زدگی یا فرسودگی که در اثر فشار کاری به وجود می آید به دو صورت است :
فرسودگی : ذهنی و جسمی
یعنی گاهی که شما توان فیزیکی و جسمی برای انجام کاری ندارید و گاهی ذهن آزرده و یا ، یارای کار و
تمر کز ندارد ( هلن صدیق ، 1389 )
پرداختن افراطی و شدید به فعالیت های مربوط به شغل و اهداف غیر واقعی و دست نیافتن به گفته بسیاری از محققان نخستین علامت فرسودگی شغل با آن در ارتباط است . ( فرچ و کاپلان ، 2000 )
مروری بر تحقیقات انجام شده :
تحقیقات انجام شده در زمینه ی استرس شغلی و فرسودگی شغلی در دو بخش داخلی و خارجی می باشند که عبارتند از :
الف : تحقیقات داخلی :
-مرضیه خانمی ، سعید خوئینها ، مریم ملا محسنی (1390 ) در تحقیقی تحت عنوان : بررسی استرس شغلی و عواملی مرتبط با آن در دانشگاه علوم پزشکی قزوین بیان می کنند که : استرس شغلی یک پاسخ مضر جسمی و روحی است و زمانی رخ می دهد که نیازهای شغلی با توانایی ها و حمایت ها و نیاز های فرد شاغل همخوانی نداشته باشد .
استرس شغلی علاوه بر اینکه می تواند بر سلامت جسمی و روانی فرد تأثیر منفی بگذارد و باعث کاهش کارایی آن ها شده و بهره وری را در سازمان ها کاهش می دهد بنا بر این مطالعه ی حاضر با هدف بررسی استرس و راههای کاهش آن است .
سید مهدی الوانی (1379 ) در پژوهشی تحت عنوان استرس شغلی و مدیریت آن بیان می کند :
در دهه ی اخیر موضوع استرس و آثار آن در سازمان ها مورد توجه بسیاری واقع شده است . وی در این تحقیق نشان می دهد که مقداری از استرس برای بدن و تحرک لازم است ولی منظور از استرس در این پژوهش آن دسته از استرس های مخل و مضر است که می تواند در انجام کارها ما را دچار گرفتگی می کند در این پژوهش، پژوهشگر سعی بر شناسایی عوامل ایجاد کننده ی استرس و راههای مقابله با آن را ذکر کرده است .
-کیوان امیری ( 1390 ) در پژوهشی تحت عنوان بررسی رابطه ی فرسودگی با سبک مدیریت بیان می کند :
فرسودگی شغلی عبارت است از حالتی از خستگی جسمانی و ذهنی و هیجانی که به دلیل فشار مداوم و مکرر در فرد بر اثر برخورد مکرر و دراز مدت با عوامل فیزیکی یا انسانی ایجاد می شود .
در این پژوهش علل عمده ی فرسودگی شغلی فرآیند و شیوه های عمده ی رفتاری و شناختی مقابله با فرسودگی اشاره می شود که می توان برای مدیریت سازمان مشکل ایجاد کند .
-طیبه مهرابی ، ندا پروین ، محسن یزدانی ، ناهید آسمانی رفعت ( 1389 ) در پژوهشی تحت عنوان بررسی شدت برخی عوامل استرس زای شغلی در پرستاری بیان می کنند که :
استرس شغلی به عنوان یکی از مهم ترین خطرات شغلی در عصر مدرن ، مطرح می باشد و می تواند باعث کاهش تولید ، غیبت از کار ، جابجایی نیرو ، تعارض کاری و بالاترین هزینه های بهداشتی و درمانی کارکنان گردد . در این تحقیق عوامل استرس زای متعددی مطرح گردیده است که پژوهش بالا با هدف تعیین بررسی شدت برخی عوامل استرس زای شغلی در پرستاران انجام شده است ، استفاده از شیوه های مناسب پیشگیری و مقابله در دو بعد فردی و سازمانی مطرح شده است در سطح فردی برنامه ریزی مناسب و استفاده بهینه در وقت و در سطح سازمانی ایجاد تغییر در مدیریت و روابط انسانی و دخالت دادن نیروها در تصمیم گیری بیان شده است .
ب ) تحقیقات خارجی :
میکا کیو ما یکی ( 2002 ) از یونیورسیتی در پژوهشی تحت عنوان خطرات استرس شغلی برای جسم بیان می کند که :
طبق این پژوهش قرار داشتن تحت استرس در محل کار با افزایش خطرات و مشکل قلبی همراه است . اما با ایجاد تغییر در سبک زندگی می توان این خطر را کاهش داد . میکا کیو ما یکی سرپرست این پژوهش می گوید برای بسیاری از افراد پرهیز از استرس امری ناممکن است در این پژوهش ، پژوهشگر خواستار پاسخ به این سؤال است .که آیا برگزیده سبک زندگی سالم می تواند خطرات بیماری قلبی را با کاهش استرس شغلی کاهش داد .
مایمرواستفورد ( 2004 ) در مطالعه ای با هدف تعیین ارتباط بین استرس و فرسودگی شغلی بیان می کند :
در سنجش های مراقبت های ویژه و نوع مکانیسم مقابله ای به کار گرفته شده توسط پرستاران و هم چنین میزان تأثیرگذاری عوامل استرس زا بر کیفیت مراقبت از بیماران در بیمارستان 276 تخت خوابی جورجیای غربی آمریکا انجام داده اند . بخش ویژه در این مطالعه بخش اورژانس و آی سی یو تعریف شده است در ابتدا 50 نفر انتخاب شدند و از این میان 23 نفر در آن طرح شرکت کردند . یافته ها نشان داد پرستاران بخش ویژه کار سطح بالای استرس را تجربه کرده اند بر اساس نتایج پرسشنامه پرسنل اورژانس از خستگی عاطفی بر خوردارند و سطح بالای مسخ شخصیت و در حالی که پرسنل Icu سطح متوسط خستگی عاطفی و سطوح پایین مسخ شخصیت را گزارش دادند .
امیر یاکو ( 2007 ) در پژوهشی در باره ی میزان فرسودگی پرستاران شاغل در بخش ویژه بیان می کنند :
این پژوهش در باره ی شاغلین بخش های ویژه 165 مرکز درمانی در سراسر فرانسه را جهت میزان فرسودگی شغلی و علل آن را بیان می کند .
2392 شرکت کننده در این پژوهش متوسط 36 ماه سابقه داشته و 16 روز در ماه کار می کنند در این پژوهش نتایج نشان داد عوامل استرس زا در چهار عامل دسته بندی می شود .

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید