سبب تغييرات دائمي در منطقه مي شوند.
– اثرات اوليه، ثانويه و ثالثيه
برخي از اثرات که در مراحل اوليه حادث مي گردند، تأثيرات محيطي آنها قابل پيش بيني و احتمالاً قابل رؤيت است. اثرات ثانويه ناشي از اين فعاليت ها در مدت زماني پس از بروز اثرات اوليه ظهور مي‎کند. مثلاً اثرات يک تصفيه خانه فاضلاب در مراحل اوليه، ثانويه و ثالثيه آن، مسائل فرسايش خاک ناشي از مراحل ساختماني، ورود ذرات و رسوبات به رودخانه و برهم خوردن تعادل اکولوژيک رودخانه در مرحله بعد و مرگ و مير ناشي از کدر شدن آب در آخرين مرحله از اثرات صورت مي گيرد. بديهي است کاهش جمعيت آبزيان، موجب کاهش درآمد اقتصادي ماهيگيران و متعاقب آن برهم خوردن وضعيت اقتصادي و اجتماعي آنان خواهد بود.
– اثرات مستقيم و غير مستقيم
اثرات غير مستقيم، اثراتي هستند که از عمليات اثرات مستقيم ناشي مي شوند و تشخيص و ارزيابي آن بسيار مشکل تر از اثرات مستقيم است و شواهد کاملي براي تعيين آنها وجود ندارد. مثل کاهش درآمد از پروانه هاي ماهيگيري که تحت الشعاع و پيامد اثرات مستقيم آلودگي رودخانه در جمعيت ماهي قرار مي‎گيرد.
– اثرات تجمعي يا ترکيبي
اثراتي که مي توانند بر محيط زيست تأثير بگذارند ليکن با ترکيب يک اثر يا يک گزينه ديگر، اثر تجمعي ايجاد مي نمايد. مثل تخليه فاضلاب در آب يک رودخانه که دچار کمبود اکسيژن محلول است و فلزات سنگين موجود در فاضلاب، مرگ و مير آبزيان را پديد مي آورد.
3-11 شاخص هاي اثرات
شاخص اثرات، عنصر يا پارامتري است که تعيين کننده اهميت اثرات مي باشد. برخي از شاخص ها مانند آمار مرگ و مير، تولد يا توليد محصولات بر اساس مقياس هاي کمّي و عددي است. ديگر شاخص هاي اثرات را مي توان از طريق مقياس هايي چون “خوب”ّ، “بهتر”، “بهترين”، “قابل قبول” و يا “غيرقابل قبول” درجه بندي کرد. (منوري و شريعت،1375،ص139)
3-12 معيارهاي اثرات
معمولاً چهار معيار براي تشخيص اثرات مورد بررسي قرار مي گيرند :
– ميزان اثر
کميت و ميزان اثر، نشان دهنده اندازه تغييراتي است که پديد مي آيد. به عنوان مثال، دو برابر شدن جمعيت يک شهرستان نشانگر اثرات يا تغييرات بزرگ است. يعني فاکتورها و پارامترهاي زيست محيطي محاسبه شده دو برابر آنچه که قبلاً بوده است خواهند شد.
– دامنه اثر
نشانگر محيط تحت تأثير است. به عنوان مثال، آلودگي کل سطح يک تالاب و يا رودخانه بعنوان يک اثر وسيع بوده، ليکن آلودگي بخشي از آنها داراي اثرات کمتري است.
– اهميت اثر
اهميت اثر با ميزان و مقدار آن که کمّي است تفاوت دارد.
– اثر با حساسيت (تأثير پذيري) ويژه
به دليل تأثير پذيري زيست محيطي ويژه اي که در برخي از مناطق وجود دارد، فعاليت ها مي تواند اثرات قابل توجهي پديد آورد.
3-13 چگونگي اثرات پروژه بر محيط زيست
اثرات زيست محيطي از نظر زماني و مکاني متفاوت است. اثرات مختلفي که در ابعاد زماني پديد مي‎آيند شامل مراحل زير است :
– مراحل آماده سازي زمين و عمليات ساختماني
– مرحله بهره برداري و توليد
در ارزيابي زيست محيطي، تعيين محدوده يک پروژه از نظر تأثير گذاري و تأثيرپذيري آن مهم ترين عامل به شمار مي رود. اثرات عمده يک پروژه با شناسايي عوامل تحت تأثير احتمالي شامل موارد زير است:
1- محيط فيزيکي
الف) اثرات بر اقليم و آب و هوا
آلودگي هوا مي تواند از لحاظ بهداشتي، اقتصادي، اجتماعي، فضاي سبز و پوشش گياهي تأثير گذار باشد. ميزان آلوده کننده هاي هوا بايد در مراحل ساختماني و بهره برداري گزينه هاي مختلف پروژه تحليل و اثرات آن تشريح گردد.
ب) اثر بر روي آب
تخليه فاضلاب در آب ها بر ماهيان تأثير مي گذارد. برداشت آب جهت مصارف مختلف، تغيير سيستم آب زيرزميني در اثر استخراج يا فعاليت هاي مهندسي در جريان آب ها اثر مي گذارد. کاهش مقدار آب مي‎تواند مسائل جدي از نظر تجاري، حيات وحش و موارد تفريحي ايجاد نمايد. گياهان و درختان به تغيير و يا کاهش جريان آب بسيار حساس بوده و سريعاً واکنش نشان مي دهند. با توجه به فعاليت هاي پروژه در مراحل ساختماني و بهره برداري تغييرات کمّي و کيفي ايجاد شده بايد از لحاظ اثراتي که در محيط زيست ايجاد مي کنند بررسي شوند.
ج) اثر بر خاک
تسطيح اراضي، برداشت خاک و عمليات ساختماني سبب کاهش کيفيت و يا تخريب خاک ارزشمند سطحي مي شوند. دو نوع طبقه بندي براي اثرات احتمالي در نظر گرفته مي شود :
1- خسارت فيزيکي به ساخت خاک 2- خسارات شيميايي توسط آلاينده ها
فعاليت هاي انجام شده توسط ماشين هاي سنگين که در طول دوره ساخت صورت مي پذيرد، خاک را فشرده مي کند. فرسايش اثر احتمالي در محل هايي است که پوشش گياهي آن در اثر اين فعاليت ها از بين مي رود. از سوي ديگر، آلودگي مستقيم از خروجي ها، شيرابه زباله، زهاب يا نشت ديگر آلاينده ها مي‎تواند بر ساخت و شيمي خاک محل، تأثير بگذارد. از اثرات غيرمستقيم آن هم مي تواند بر آب هاي زيرزميني باشد.
د) اثر بر سر و صدا
(بر اساس منابع خطي) که مي تواند شامل تردد وسائط نقليه به جايگاه و يا خارج از آن و در معابر دسترسي بر محل پروژه باشد و يا نقطه اي، شامل مثلاً استقرار يک دستگاه سنگ شکن در محل جايگاه، که قادر است اثرات مختلفي در محدوده محل پروژه ايجاد نمايد.
در مرحله بهره برداري هم سيستم حمل و نقل و شبکه راه ها به جايگاه تحت تأثير وسائط نقليه که مواد خام را حمل و يا محصولات توليد شده را از محل خارج مي نمايند قرار مي گيرند که مي تواند براي ساکنين محلي به دليل افزايش سر و صدا که منجر به آلودگي صوتي مي گردد دچار مزاحمت کند. (منوري و شريعت،1375،ص119)
2) محيط بيولوژيکي
الف) اثرات بر گياهان
اثرات مستقيم بر گياهان مي تواند ناشي از برداشت خاک يک محل در مراحل ساختماني، احداث يک جاده جديد صورت مي گيرد. اثرات غير مستقيم ممکن است شامل آلودگي خاک، آب، تغيير سطح سفره‎هاي آب زيرزميني و شيمي آب باشد و يا ميکروکليماي محل که تحت تأثير تخريب پوشش گياهي صورت مي پذيرد. همچنين نشستن غبار بر گياهان، ناشي از عمليات ساختماني و يا در فرايند بهره برداري.
ب) اثرات بر جانوران
در اکثر مواقع، يک اثر محيطي علاوه بر ناسازگاري جهت يک گونه حيات وحش، مي تواند جهت گونه هاي ديگر نيز به دليل وجود زنجيره هاي غذايي و يا وابستگي بين گونه ها در يک منطقه ناسازگار و خسارت بار باشد.
حيات آبزيان به تغيير در شيمي آب که در رابطه با تخليه زهاب هاي زراعي حاوي کود و سموم شيميايي قرار مي گيرد، شديداً حساس است. پديدار شدن آلودگي، تخليه آب هاي گرم، تخريب زيستگاه‎هاي ساحل رودخانه، هر يک به عنوان يک عامل مخرّب و زيان بار مورد بررسي قرار مي گيرد.
3) محيط اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي
اين محيط ها در مراحل ساختماني، بهره برداري يا پس از آن دستخوش تغييرات مي شوند. مثلاً آلودگي هواي ناشي از فعاليت پروژه بر جمعيت منطقه تأثير مي گذارد و يا استقرار پروژه سبب جذب جمعيت بر اقتصاد محلي تأثير مي گذارد.
الگوهاي فرهنگي محلي به دليل ورود تعداد زياد جمعيت مهاجر دچار تغيير مي شود. از سوي ديگر، نياز به خدمات و سرويس هاي عمومي افزايش خواهد يافت. به عنوان مثال، يک پروژه امکان دارد که نيازي به جاده دسترسي جديد نداشته باشد، لذا از جاده هاي موجود جهت حمل و نقل استفاده شود. بديهي است مشکلات ترافيکي، پيامدها و اثرات متعددي بر منطقه خواهد گذارد. ازدياد ميزان تصادفات، راه بندان ها و مشکلات ديگر از جمله اثرات پروژه محسوب مي گردند. در مثال ديگر، ساخت خانه هاي متعدد براي کارگران پروژه، افزايش ميزان فاضلاب را دربردارد. از ديگر اثرات، کاهش قيمت مستغلات و اراضي خواهد بود. اين روند در محل هايي که پيرامون مرکز دفع زباله واقع شده اند پديد مي آيد. منازل در مجاورت بزرگراه ها نيز به دليل ايجاد آلودگي صوت

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید