را به دقت پرکند و برای رانندگان پرخطر جرایم محکم به ویژه سلب اجازه رانندگی در نظر گیرد و (البته اعمال کند ) و سایر جرایم و مجازات‌ها نیز ، به گونه‌ای نباشد که جمله معروف «خلاف می‌کنیم و پولش را می‌دهیم» کماکان ادامه یابد.
گفتار سوم : مفهوم شناسی تخلف رانندگی و پیامدهای آن
1- تخلف رانندگي
تخلف از مقررات راهنمايي و رانندگي فعل يا ترك فعلي است كه از سوي عابرين ، رانندگان و يا دارندگان وسائط نقليه انجام و منجر به اختلال در عبور و مرور ، افزايش تهديد جاني يا مالي براي خود و ديگران ميشود. اين تخلفات ممكن است در شرايطي منجر به تقصير جزایي گردند كه براي آنها مجازات تعيين شده است . با توجه به تعريف بالا در مي يابيم كه منظور از تخلف تنها چند مورد خلاف قانون عمل كردن و سپس جريمه شدن توسط پليس و دريافت و پرداخت برگه جريمه نيست ، بلكه مفهوم آن بسي بالاتر از اين حرف هاست و نتايجي بسي سنگين تر و گاهاً غيرقابل جبران دارد . چنان كه وقتي صحبت از تخلف مي شود مواردي از قبيل تصادفات ، مشكلات ترافيكي ، سوانح ترافيكي و جاده اي و صدمات جاني و مالي ، اقدامات مداخله اي – اصلاحي و نظارت بر اقدامات صورت گرفته ، مطرح است كه بايد به تمام اين مسائل پرداخته شود .
گام اول به مسایل « چه کسی ؟ چه وقت ؟ کجا ؟ چه چیز ؟ و چگونه » ( میزان و نوع تخلف ، خصوصیات دموگرافیک افراد درگير ، جوانب مكاني و زماني حادثه ، رفتارهاي داراي خطر ، شدت حادثه ، ميزان مرگ و مير ، تعيين جراحات و خسارات مالي وارده و شدت و هزينه مصدوميت ها و خسارات مي پردازد.
گام دوم به مسئله چرايي مي پردازد. اين گام ممكن است دربردارنده تعريف و شناسايي جمعيت داراي خطر بالاتر مواجهه با مصدوميت ها وخشونت نيز باشد تا به كمك آن به پيشنهاد اقدامات مداخله اي- اصلاح ساز دست يابد .
گام سوم ارزيابي اقداماتي است كه مي توان براي جلوگيري ازمشكل به طريق استفاده ازاطلاعات راجع به علل و عوامل خطرزا درطراحي ، آزمايشات مقدماتي و ارزشيبابي اقدامات مداخله اي انجام داد. هدف ازاين گام ارائه وتوسعه اقدامات مربوط به روش هاي آزمايش ، كارآزمايي هاي كنترل شده تصادفي ، مقايسه كنترل شده جمعيت ها درمورد وقوع پيامدهاي بهداشتي – سلامتي ، مطالعات هم گروهي تجزيه وتحليل سري هاي زماني ، روندهاي مختلف در نواحي چندگانه و مطالعات مشاهده اي مثل مطالعات مورد شاهدي مي باشد. يك جزء مهم درگام ارزشيابي ، ثبت ومستند سازي فرايندهايي است كه مسئول موفقيت يا شكست يك اقدام مداخله اي- اصلاحي مي باشند . به علاوه بايد تاثيرمداخلات ارائه شده را بر پيامدهاي بهداشتي – سلامت سنجيد .
گام نهايي ، به كارگيري اقدام مداخله اي – اصلاحي است كه كارايي خود را يا كاملاً به اثبات رسانيده اند يا به احتمال زياد در مقياس بزرگ كارآمد خواهند بود. درهردو مورد مهم اين است كه داده هاي مربوط به كارآمدي واثربخشي برنامه جمع آوري شود تا بتوان اثربخشي آن را به طور واقعي دركاهش مصدوميت ها و مرگ ناشي ازسوانح ترافيكي ارزشيابي نمود. اين امر به خصوص به اين دليل كه برخي اقدامات مداخله اي كه دريك كارآزمايي باليني و يا دريك جامعه كوچك موثر و كارآمد شناخته شده اند ، ممكن است در سطح جامعه با جمعيت هاي هدف بزرگ تر و وسيع تر يا نواحي جغرافيايي مختلف عملكرد متفاوتي داشته باشد . يك جزء مهم ديگر تعيين هزينه – اثربخشي چنين برنامه هايي است. متعادل سازي هزينه هاي يك برنامه در مقابل ميزان اثربخشي آن در جلوگيري از وقوع حوادث مصدوميت زا مي تواند در تعيين عملكرد هاي بهينه در راستاي حفظ و ارتقاء بهداشت عمومي توسط سياست گذاران و تصميم گيرندگان مفيد واقع شود . به كارگيري اقدام اصلاحي همچنين دربردارنده برقراري ارتباط و انتقال اطلاعات بهداشتي – سلامت ، شكل گيري همكاري ها ، مشاركت ها ، همبستگي ها و توسعه روش هايي براي برنامه هاي مبتني برجامعه مي باشد. اگرچه هريك ازچهارگام دراينجا به طور جداگانه مطرح شده اند امامهم است به خاطر داشته باشيم كه در واقعيت اين گام ها ازلحاظ زمان به كارگيري با همديگرهمپوشاني داشته باشند.

2- ماتریس هادون
ويليام هادون ماتريسي را ارائه نمود كه عوامل خطر قبل ازتصادف ، درحين تصادف و بعد ازآن را در ارتباط با شخص ، وسيله نقلیه و محیط شناسایی می نماید .
هادون ، حمل ونقل جاده اي را به عنوان يك سامانه انسان- ماشين داراي طراحي نامناسب توصيف نمود كه نيازمند درمان جامع و فراگيري در فرآيند سامانه اي خود مي باشد. هرمرحله ( قبل ازتصادف، درحين تصادف وبعد ازآن ) را مي توان به نحو منظم و قاعده مندي براي عوامل انسان ، وسيله نقليه ومحيط ، مورد تجزيه و تحليل قرارداد . ماتريس هادون يك ابزار تجزيه تحليل براي كمك به شناسايي تمام عوامل مرتبط با يك تصادف مي باشد. هنگامي كه عوامل چندگانه مرتبط بايك حادثه شناسايي شد و مورد تجزيه تحليل قرارگرفت ، اقدامات لازم را مي توان ارائه و اولويت بندي نمود تا در دوره هاي زماني كوتاه و يا بلند به كارگرفته شوند. براي مرحله قبل از وقوع تصادف ، لازم است كه تمام اقدامات موثري كه مانع ازوقوع حادثه مي شوند به طور كامل به كارگرفته شوند.
مرحله وقوع تصادف باآن دسته اقداماتي در ارتباط است كه مانع از وقوع مصدوميت و يا كاهش شدت آن درصورت وقوع مي شوند و در خاتمه مرحله بعد از وقوع تصادف شامل تمام اقداماتي است كه پيامدهاي نامطلوب حادثه را بعد از وقوع آن كاهش مي دهند .

گفتار چهارم : زمان ومکان وقوع تخلف
هر رويداد براي حادث شدن نياز به زمان و مكان دارد ، از ديدگاه كارشناسي ، تخلفات رانندگي از نظر زماني ، مكاني و علل وقوع تفكيك مي شوند . از نظر زماني ، تخلفات در سه جزء بررسي مي شوند كه عبارتند از :
الف. قبل از انجام تخلف
ب. در زمان انجام تخلف
ج. بعد از رخ دادن تخلف
از نظر كارشناسي بازه هاي زماني قبل و بعد از وقوع تخلف بسيار گسترده ولي بازه زماني لحظه وقوع تخلف بسيار كوتاه مي باشد به همين دليل بايد اقداماتي را كه در چند لحظه كوتاه وقوع تخلف غير قابل انجام هستند در دو بازه ديگر مورد توجه قرار داد. در مورد مكان وقوع تخلف نيز بايد دقت نمود كه دو تخلف مشابه در دو مكان متفاوت از نظر ماهوي با یک دیگر فرق دارند .

گفتار پنجم : علل و ریشه های تخلفات رانندگی
يك تخلف رانندگي كه معمولا منجر به يك تصادف ترافيكي و سوانح جاده اي نيز ميذشود از عوامل متعددي ناشي ميشود كه عبارتند از : عامل انساني ، عامل راه ، عامل وسيله نقليه و عامل محيط و عامل قانون . كنترل پذيرترين و مهمترين عامل ، عامل انساني مي باشد كه با مهار آن ميتوان تاثير بسياري بر كاهش تلفات و تصادفات در كشور داشت.
اصولا تخلفاتي كه منجر به تصادف ميشوند پديده اي چند علته است. يك عامل يا تركيب دو يا چند عامل از عوامل فوق باعث بروز تخلف يا تصادف ميشوند. اين عوامل را ميتوان در نموداري بصورت زير نشان داد .
انسان به عنوان استفاده كننده از وسيله نقليه نقش مهم و اصلي را در جريان تخلف و ترافيك و اوضاع كمي و كيفي آن ايفا مي كند . تحقيقات ارائه شده ، نشان مي دهد كه 80 تا 96 درصد از تصادفات ناشي از خطاي انساني است. تجزيه و تحليل تصادفات جاده اي در ايران نيز نشان مي دهد كه بطور كلي عامل انساني در 90 تا 95 درصد به تنهايي يا به طور مشترك با عوامل ديگر ، مسئوليت وقوع حوادث را به عهده داشته است. در ذيل به هر يك از اين عوامل مي پردازيم و آن ها را بررسي مي كنيم :
– عوامل انساني
– عوامل فيزيكي
– قوانين و نظارت بر اجراي آن
1- عوامل انسانی
مهمترين عامل بروز تخلفات انسان مي باشد ، تحليل هاي انجام شده بيانگر اين است كه منشاء بيش از75 درصد تخلفات و سوانح جاده اي ، عوامل انساني هستند. بي احتياطي و بي مبالاتي ، عدم مهارت ، بي دقتي و عدم توجه به مقررات ، خطاهاي رفتاري و عمدي نظير سرعت و يا سبقت و … ، لجبازي رانندگان و عدم تسلط بر اعصاب و روان ، ايجاد موقعيت هاي خطرناك براي هم ديگر در طول مسير ، بي توجهي عابران پياده به مقررات ، مصرف مواد الكلي و داروهاي خواب آور ، خستگي مفرط ، رانندگي در سنين بالا و يا سنين جواني عوامل عمده وقوع تخلف در بعد انساني هستند كه در ذيل به صورت مبسوط آمده است :

الف) خصوصيات فردي راننده
قبل از اينكه به خصوصيات فردي راننده بپردازيم ، انواع رانندگان را از نظر نوع وسايل نقليه اي كه آن را مي رانند يا هدايت مي كنند را مورد بررسي قرار مي دهيم تا با برخي از ويژگيهاي اين قشر از جامعه يعني رانندگان بهتر آشنا شويم : درصد بسياري از خودروهاي موجود در يك جامعه ، به رانندگان وسايل نقليه شخصي اختصاص دارند. از لحاظ اجتماعي معمولا استفاده كنندگان از خودروهاي شخصي ، خود را در موقعيت بالاتري نسبت به سايرين مي بينند. دسته ديگر از رانندگان ، رانندگاني هستند كه معمولا بطور تمام وقت يا نيمه وقت در سطح شهرها يا جاده ها اقدام به جابجايي مسافر يا بار مي كنند كه بيشترين امكان بالقوه را براي تخلف و تصادف دارند ، توقف هاي مكرر و ناگهاني آن ها و يا سرعت زياد آنان براي رسيدن به حداكثر سودآوري ، بزرگترين عامل تخلف زا و در نتيجه تصادف زا براي اين گروه به حساب مي آيند .
رفتار رانندگان تاكسي تا حد بسياري شبيه به گروه فوق مي باشد با اين تفاوت كه اين گروه به علت وجود تشكيلات صنفي ، خود را داراي حق بيشتري در استفاده از امكانات مي دانند. رانندگان تاكسي اغلب همين شغل را به عنوان شغل اصلي خود انتخاب كرده اند در صورتي كه مسافربر شخصي، اغلب اين شغل ، شغل دوم آن هاست كه اين عامل باعث بروز مشكلات روحي و رواني بيشتر آنهاست.
از جمله رانندگان ديگر مي توان رانندگان اتوبوس را نام برد ، آنچه در خصوص اين گروه مشاهده مي شود عدم رابطه درست راننده با ابزار كار اوست. شباهت يك اتوبوس يا ميني بوس به يك خودرو بسيار محدود و تنها در كاركرد مكانيكي آن خلاصه مي شود ، با اينحال اكثر رانندگان اين وسايل در رفتار رانندگي خود ، هيچ ارتقاي كيفي خاصي را نسبت به خودروي شخصي نشان نمي دهند .
از رانندگان ديگر ، مي توان رانندگان خودروهاي فوريت مانند آمبولانس و آتش نشاني را نام برد . از آن جا كه ابزار كنترل و تنبيه در مورد اين رانندگان تقريبا ً بي اثر است ، در مواردي ، برخي از آن ها گرايش بسياري به تخلف دارند .
بنابراين در مي يابيم كه انسان به عنوان راننده مهمترين جزء در يك تخلف و ترافيك است و با شناخت كامل بايد هدايت و كنترل شود . عواملي كه به طور مستقيم و يا غير مستقيم بر خصوصيات رفتاري راننده تاثير دارند عبارتند از :
1) سن راننده
با توجه به اطلاعات بدست آمده ، تعداد رانندگان از سنين 18 تا 30 سالگي به تدريج افزايش و در سنين 31 تا 42 تعداد رانندگان به بيشترين مقدار خود مي رسد و بعد از سن 42 به تدريج كاهش مي یابد .
در ايران ، آمار تصادفات پليس راه كشور نشانگر اين است كه گروه سني 30 تا 39 سال و بعد گروه سني 19 تا
29 سال بالاترين رتبه ها را در تخلفات و تصادفات به خود اختصاص داده اند . از مهمترين دلايل بالا بودن تعداد تخلفات در بين جوانان ، مي توان به مواردي از قبيل : قبول خطر بيشتر و هيجان پذير بودن آن ها و كمبود مهارت و تجربه رانندگي در آن هااشاره كرد .
2) جنس راننده
اخلاق و عادات متفاوت زنان و مردان در رانندگي و اصولاً تفاوت هايي كه با هم دارند ، منجر به خطاها با ماهيتهاي متفاوت مي شود. در تخلفات و تصادفاتي كه مردان در آن درگير هستند ، بيشترين خطاهاي معمول سرعت زياد ، سبقت هاي غيرمجاز و مصرف مواد و داروهاي غير مجاز است . در صورتي كه در تخلفات و تصادفاتي كه زنان درگيرند ، مشكل داشتن در مانورهاي سريع و به موقع ، عدم تسلط و كم تجربه بودن ، عوامل اصلي تخلفات هستند .
3) تجربه رانندگي
تجربه بيشتر در رانندگي ، باعث كاهش احتمال تخلفات مي شود. چرا كه راننده با تجربه ، ديد وسيع

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید